Vileine zinnetjes storen het dankdenken

Flarden boosheid verstoren mijn denken over het dankwoord. Boosheid op mensen op wier betrokkenheid en hulp ik gerekend had, maar die geen enkele interesse toonden. Op vrienden die meteen zeiden dat de hele onderneming megalomaan was en gedoemd te mislukken. Op uitgevers die niets zagen in het verhaal en zelfs geen kennisgeving van ontvangst stuurden. Op mezelf, omdat ik moeilijk greep kreeg op het creatieve proces terwijl de  maanden zinloos voorbij gingen.

 
Valse dankbaarheid
Bij tijden kan ik in één ruk een hele pagina vullen met steken onder water en valse dankbaarheid. “Dank aan mijn vriend X die mij vijf jaar lang alle ruimte liet voor dit project en mij nooit lastig viel met vragen over de voortgang”. “Dank aan mijn vriend Y die mij meteen wees op de klippen waarop mijn plan schipbreuk zou lijden”. ”Dank aan alle uitgevers omdat ze mij een afwijzing hebben bespaard en na ontvangst van het manuscript discreet hebben gezwegen”. Mijn researcher kon helaas geen voorbeelden vinden van vileine dankwoorden, maar er moeten er heel wat zijn.
   
Sociaal geslaagd
Voor auteurs als mijn vriend Thomas Lindblad is schrijven “de allerindividueelste expressie van de allerindividueelste emotie”. Lindblad heeft geen behoefte aan feedback omdat die hem stoort in zijn literaire uitingen.
Zelf heb ik het nodig om gevoed te worden met reacties op mijn werk. Een kleine promotie is daarmee ook een sociale onderneming. In die zin is het project geslaagd. Veel vriendschappen zijn bevestigd en versterkt en ik heb familieleden meer leren waarderen. Het wekelijkse blog MichielsRoman bracht me in aanraking met dierbare oud-collega’s. De roman heeft de afgelopen jaren verrijkt. Meer jaren dan ik ooit gedacht had, dat wel. Wat de planning betreft, wàs ik megalomaan.    

Met dank aan Cécile Sanders (research) en Angeline Jansen (eindredactie)
De simpelste manier om te reageren is via facebook of michiel.nooren@outlook.com. Onder dit blog komt het reactieveld tevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Klik de klaplijst achter Reageer als open en klik op Naam/URL. Voer je naam in en als URL: www.mn.nl. Jouw naam komt dan in het reactieveld

Tot slot een woord van dank

Ieder serieus boek bevat tegenwoordig een colofon, Grieks voor “slotstuk”. Het is zelfs de gewoonte een uitgave te beginnen met deze zakelijke en voor de meeste lezers oninteressante rubriek. Daarin wordt vermeld “hoe het boek tot stand is gekomen”, zoals het Boekengilde het definieert. Het bedrijf bedoelt dit in technische zin: wie was de omslagontwerper, wie heeft het werk gedrukt, wie heeft de publicatierechten. 

Chloorvrij colofon 

Volgens de Wikipedia is het colofon een traditie die teruggaat tot het begin van de Europese drukkunst, aan het eind van de Middeleeuwen. Het oudste boek in mijn kast, Hollands heyll en rampen, een geschiedwerk van Dionisius du Toict, is aanzienlijk nieuwer, maar stamt toch uit de zeventiende eeuw. Onderaan de titelpagina vermeldt het: “t’Amsterdam bij Jan ten Hoorn, boekverkoper over ’t Oude Heere Logement. Anno 1686.” Drukker, uitgever en verkoper waren toen nog in één hand. Copyright en ISBN-nummers bestonden niet. Tegenwoordig is het colofon uitgebreider, door splitsing van functies en door extra informatie. Die kan gedetailleerd zijn. Zo staat in Joris Luyendijk’s Dit kan niet waar zijn dat het boek gedrukt is op papier dat niet bijdraagt aan bosvernietiging en bovendien chloorvrij is gebleekt.

Sprankelend slot 

Zover als Joris ga ik niet: ik meld slechts de rechtenhouder, de zetter, de kaftontwerper, de fotograaf van het omslagportret, het ISBN-nummer en het e-mailadres van de uitgever. Die informatie vind ik wel mager, want er hebben veel meer mensen meegedaan aan de productie. Daarom wil ik een dankwoord toevoegen, temeer omdat mijn boek, zoals de meeste, vooral gekocht zal worden door mensen die mij kennen en voor wie persoonlijke informatie interessant is. Interessanter dan de colofoninfo. Toch zet ik die saaie rubriek voorin, voor de serieuze uitstraling. Het sprankelende dankwoord komt helemaal achterin. 

Met dank aan Cécile Sanders (research) en Angeline Jansen (eindredactie)
De simpelste manier om te reageren is via facebook of michiel.nooren@outlook.com. Onder dit blog komt het reactieveld tevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Klik de klaplijst achter Reageer als open en klik op Naam/URL. Voer je naam in en als URL: www.mn.nl. Jouw naam komt dan in het reactieveld

Hopen dat op 23-10 mama nog leeft

Ik heb een leverdatum voor het drukwerk gekozen: vrijdag 23 oktober. Dan moet ik de dozen met boeken krijgen thuisbezorgd. Om te verkopen aan nieuwsgierige bloglezers en om weg te geven aan hen die mij bij de productie hebben bijgestaan. Sommigen kregen de eerste versie, die van januari 2016, en willen eindelijk wel eens zien wat er van het project terecht is gekomen. Zelf kan ik niet meer geloven dat het fysieke boek er ooit komt. Ik werk de productieve handelingen af en zal zorgen dat op de afgesproken dag de champagne koel staat. Voor het geval dat.

Wervende teaser

De teaser voor de achterkant is klaar en wordt deze keer wel als wervend ervaren. Hij ligt nu bij de omslagontwerpsters, die hun werk kunnen afmaken. De nieuwe foto was al positief beoordeeld en opgestuurd. Redactioneel hoef ik alleen het colofon voor het schutblad te leveren en de hoofdstuktitels te checken. Dat hoop ik volgende week te doen, als er niets tussenkomt. Ik was dinsdag bij mijn 94-jarige moeder in Den Haag. Ze had amper de kracht om te zeggen hoe blij ze was om ons te zien. Ze worstelt voortdurend tegen de slaap en zal volgens mijn vrouw binnenkort altijd rusten. Mijn wereld zal er dan anders uitzien.

Helaas kwijt

Vooralsnog leeft mama nog en ga ik door met het boek. Er komt uiteraard een e-versie, maar eerst wil ik gaan drukken. Ik heb na veel soul searching besloten om mijn uitgave van "De helaasheid der dingen" van Dimitri Verhulst als maatstaf te nemen voor alles: formaat, bindwijze, papier, inhoudsopgave, wat zich maar voordoet. Helaas ben ik het boek kwijt en is er intussen een nieuwe editie gekomen. De sanseveria op de kaft was kennelijk niet wervend genoeg.

Drukprijs 7,15 euro

Ik heb op basis van "De helaasheid" één offerte laten maken. Voor honderd boeken betaal ik 7,15 euro per stuk. De drukprijs zakt via 5,95 voor tweehonderd exemplaren naar 4,95 als ik driehonderd stuks bestel. Mijn researcher werkt parttime bij een uitgeverij en raadt me aan het in eerste instantie bij honderd te houden. Ook adviseert ze nog twee drukkers offerte te vragen. Veel bedrijven bieden een tool om de drukkosten te berekenen. Een werkte er niet, ik zal later nog eens proberen. Een ander bood qua kaft alleen dubbelzijdig full colour aan, wat ik niet wil. Ik heb dus bij opmerkingen enkelzijdig kleur aangevraagd. Drukhetnu heet dit bedrijf. Dat klinkt goed.

Met dank aan Cécile Sanders (research) en Angeline Jansen (eindredactie) De simpelste manier om te reageren is via facebook of michiel.nooren@outlook.com. Onder dit blog komt het reactieveld tevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Klik de klaplijst achter Reageer als open en klik op Naam/URL. Voer je naam in en als URL: www.mn.nl. Jouw naam komt dan in het reactieveld

Laatste loodjes naar zwart gat

Ben ik bang voor het zwarte gat? Ik lijk maanden te doen over de laatste werkzaamheden, in plaats van dagen. Eigenlijk wilde ik met de succesvolle publicatie van mijn roman de kroon zetten op mijn werkende leven. Dat is anders gelopen, maar evengoed bepaalt het project mijn leven. Pas als het klaar is, kan ik met pensioen en worden de dagen zich vrij invulbaar. Dat is best griezelig.

Harry’s champagne
Harry Mulisch nam telkens met een zekere melancholie afscheid van een boek: “Oh ja, ik trek een fles champagne open. Maar toch: jammer dat het af is. Het is voorbij.” Nu werkte Mulisch toe naar het moment dat hij volmaakt tevreden was. Ik zelf ben gestopt toen ik niks meer kon verbeteren aan het nog steeds onvolmaakte manuscript. Harry Mulisch had van Een kleine promotie ongetwijfeld een meesterwerk gemaakt. Nu is het een passabel boek, inhoudelijk interessant en leuk om te lezen. Toch een hele prestatie.

Bang konijn
Een van de losse eindjes is zoals bekend de coverfoto. Het eerste kiekje, met een telefoon gemaakt, bleek niet wervend. Uit onverwachte hoek kreeg ik zelfs een waarschuwende mail. “Je bent een knappe vent”, heette het, “maar de foto ziet eruit als het bekende konijn en die koplamp.” Deze vriendin kan goed fotograferen en stuurde ter illustratie twee flatterende opnames. Haar absoluut overtuigende mail kwam binnen op 4 september. Pas gisteren, twee weken later, heeft een fotograaf bijgaand plaatje van mij geschoten. Dat kon wél de goedkeuring van deze vriendin wegdragen.

Rare vrijheid
En zo nader ik het einde van een tijdvak in mijn leven. Het zal raar zijn om zonder deze schrijfplicht te leven. Het zwarte gat zal er zijn, maar het ziet er naar uit dat de periode van leegte beperkt van omvang zal zijn. Als God het wil, breekt namelijk er een nieuwe periode aan die in het teken staat van kleinkinderen. Ik denk al over een nieuw keurslijf van wekelijks bloggen over het opa zijn.
Met dank aan Cécile Sanders (research) en Angeline Jansen (eindredactie) De simpelste manier om te reageren is via facebook of michiel.nooren@outlook.com. Onder dit blog komt het reactieveld tevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Klik de klaplijst achter Reageer als open en klik op Naam/URL. Voer je naam in en als URL: www.mn.nl. Jouw naam komt dan in het reactieveld

Even onbezorgd chillen aan de Rijn

Wat je ziet, is de voorkant van het omslag van mijn roman. De achterkant wacht nog op een nieuwe foto en een nieuwe tekst. Het project nadert niettemin zijn voltooiing en ik slaap beter. Om vijf uur wakker worden doe ik nog steeds, maar het urenlange tobben tot de wekker gaat, is voorbij. Ik tob thuis nog altijd over de muziek die ik te weinig oefen, het financieel beheer waar ik nog geen beleid voor heb, het achterstallige schoonmaakwerk, de mails die ik moet beantwoorden, de vriendschappen die dreigen te verwateren. Ik tob erover, maar korter. En hier bij mijn dochter Miesja in Bazel, ben ik na vijven gewoon weer gaan slapen.

Volgende maand al
Natuurlijk moet er nog wat gebeuren voor het boek bij bol.com te koop is. Behalve het tekstje en de foto moeten sommige hoofdstuktitels anders. De inhoud en de tekst moeten drukklaar gemaakt worden. Ik wil met de drukker praten en zijn werk zien. Als dat OK is, geef ik de opdracht om een aantal boeken te produceren. Als God het wil, kan ik volgende maand de eerste exemplaren aan de meelezers overhandigen. En met bol.com praten over plaatsing op hun site.
   
Waterdichte tassen
Uiteraard moet ik nog promotionele activiteiten ontplooien, maar dat leek vandaag ver weg. Ik zat aan de oever van de Rijn, om me heen mensen die in de zon zaten, bier dronken en joints rookten. Een kabelpontje zette volk over naar de oude stad, over de brug reden trams af en aan want Bazel is een bedrijvige gemeente. In de zonnewarmte van de nazomer zat ik te wachten tot de rivier mijn dochter en mijn vrouw zou brengen, die bovenstrooms met waterdichte Wickelfischtassen de Rijn in waren gegaan. Een reusachtig binnenschip gleed geruisloos voorbij, stoere mannen boomden een bootje tegen de stroom in, jonge vrouwen zochten lachend verkoeling in het water, zwanen vochten om een stuk brood. Nederland en Een kleine promotie waren ver weg. Heerlijk.

De simpelste manier om te reageren is via facebook of michiel.nooren@outlook.com. Onder dit blog komt het reactieveld tevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Klik de klaplijst achter Reageer als open en klik op Naam/URL. Voer je naam in en als URL: www.mn.nl. Jouw naam komt dan in het reactieveld

Meelezers waarschuwen voor confronterende flaptekst

Volgende week druk ik het omslag af. Dan zal ik for better or for worse een beslissing nemen  over de flaptekst. Het gaat om de spoilers. Bij dit blog vormen die geen probleem. Het onderwerp is immers hoe een verhaal tot stand komt en dat kan ik niet vertellen zonder te onthullen hoe het verhaal (af)loopt. Het is een technisch blog en de lezers zullen nieuwsgierig zijn naar wat voor boek Een kleine promotie uiteindelijk geworden is.      

  
Bedorven door spoilers
Het lijkt me overigens dat spoilers bij een roman het leesplezier niet gauw zullen bederven. Bij een thriller gaat het gewoonlijk om de exceptionele gebeurtenissen die iemand beleeft. Een roman als de mijne gaat over hoe de hoofdpersoon gebeurtenissen beleeft waar wij allemaal direct of indirect mee te maken hebben. Die life events mogen dus op de kaft genoemd worden, zodat de aspirant-lezer weet wat voor waar hij krijgt voor zijn geld. Dus schrijf ik op achterkant van de kaft:
Privé worstelt Diederik met potentiestoornissen en symptomen van darmkanker. Zijn vrouw Claudia vindt hem somber en passief. Ze gaat halverwege het verhaal weg om over de relatie na te denken.
Dat stuitte mijn researcher en mijn echtgenote tegen de borst. Zoveel concrete ellende, dat gaat niemand lezen. Het moest milder of in elk geval vager: Privé worstelt Diederik met zijn gezondheid en met zijn huwelijk, suggereert mijn onderzoeker.
   
Afstotende taboes
Natuurlijk schrok ik bij de mededeling dat ik met mijn tekst lezers zal afstoten. Van de andere kant wil ik graag duidelijk maken dat mijn roman taboes doorbreekt. In zekere mate in de beschrijving van de symptomen van darmkanker en de beleving daarvan door de hoofdpersoon en zijn zoon. En helemaal op het gebied van impotentie, waar geen enkele zestiger over klaagt. Het onderwerp als gevolg van het ouder worden is voor mannen onbespreekbaar. Vaak wijten zij het aan de kwaliteit van hun relatie of aan medicijnen. Vrouwen zwijgen er beschaamd over.
Met mijn roman wil ik deprimerende zaken bespreekbaar maken. Tegelijk wil ik de lezer vermaken, hij moet af en toe kunnen lachen. Beide intenties wil ik in mijn tekstje weergeven en dat is kennelijk niet gelukt. Ik zal me beraden op een betere tekst. In Bazel, want daar ga ik volgende week mijn dochter opzoeken. Op vrijdag kom ik terug en dan heb ik het probleem opgelost. Hopelijk. In ieder geval zal ik volgende week de kaft hier afdrukken.

De simpelste manier om te reageren is via facebook of michiel.nooren@outlook.com. Onder dit blog komt het reactieveld tevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Klik de klaplijst achter Reageer als open en klik op Naam/URL. Voer je naam in en als URL: www.mn.nl. Jouw naam komt dan in het reactieveld

Lezers sprokkelen met een inhoudelijk omslag

Uiteraard heb ik mijn meelezers ook hun mening gevraagd over het omslagontwerp. De angst in een Poolse landdag terecht te komen, is mij vreemd. Ik ken mezelf als eigenwijs en eigengereid. Ik heb er geen moeite mee om in een groep van honderd mensen een mening te uiten die 99 aanwezigen tegen de haren instrijkt. Geen moeite klinkt trouwens te stoer. Ik betreur het dat de meerderheid mijn visie niet deelt, maar zeg met Maarten Luther: “hier sta ik, ik kan niet anders”.     
 

Jongensheld Dick Bos
De meelezers vinden het omslag “heel aardig” tot “heel mooi”. Wel ouderwets, iemand moest zelfs denken aan de strips van Dick Bos, een jongensheld uit de jaren zestig. Ik zelf las Ollie B. Bommel en Donald Duck, geen Dick Bos of Kapitein Rob. Mijn hoofdpersoon hield waarschijnlijk wél van echte helden. Zelf was hij dat niet. In heb de ontwerpers gevraagd iedere associatie met heldendom te vermijden en Diederik op de kaft minder macho te maken.
Een meelezer suggereerde dat ik de nostalgische uitstraling heb gewild, maar dat is niet het geval. Kennelijk past ze wel bij het verhaal over een zestiger.
 
Zwijgzame auteur
Op het omslag staat de hoofdpersoon, zijn vrouw en een bankgebouw. Mijn vriend- en schrijfcollega ThomasLindblad is daar mordicus tegen, omdat ik al visualiseer wat de lezer zelf met haar fantasie wil invullen. Zelf is hij uiterst terughoudend in het verschaffen van informatie. Homoseksualiteit speelt in al zijn zes romans een grote rol, maar dit is uit het omslag niet af te leiden. Het beeld is neutraal, de samenvatting algemeen en personalia ontbreken of zijn vaag. Ik vind dat jammer, want veel mensen kennen Lindblad en zouden zijn romans ook daarom willen lezen.  
  
Black Box
Thomas presenteert zijn romans als een intrigerende black box. Ik geloof meer in het etalage-principe. Laat zien wat de lezer voor interessants kan verwachten en leg contact. Misschien kent hij mij al of kent hij de financiële wereld. Daarom druk ik een foto af en noem ik twee werkgevers. Dat maakt nieuwsgierig naar wat ik te vertellen heb via mijn Diederik, de oudere bankmedewerker. Lindblad gelooft er kennelijk in dat een verhaal via een paar lezers viraal kan gaan. Ik ben niet zo optimistisch. Ik vrees dat ik elke lezer moet verleiden. Als ik dat goed doe, sprokkel ik nog een aardig aantal bij elkaar.

De simpelste manier om te reageren is via facebook of michiel.nooren@outlook.com. Onder dit blog komt het reactieveld tevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Klik de klaplijst achter Reageer als open en klik op Naam/URL. Voer je naam in en als URL: www.mn.nl. Jouw naam komt dan in het reactieveld

Schets kaft klaar, ISBN in overweging

De fysieke publicatie van Een kleine promotie nadert met rasse schreden. Het binnenwerk was al klaar en nu heb ik de eerste schets van het omslag gekregen en voor commentaar doorgestuurd aan de meelezers. Maandag stuur ik de ontwerpsters de feedback, de flaptekst en een selfie. Als de kaft klaar is, kan ik rond de tafel met de drukker. Boy, wat zal ik blij zijn om mijn boek te overhandigen aan iedereen die me heeft geholpen. Het was anders een eenzaam avontuur geweest. En natuurlijk zal ik met veel plezier een exemplaar kopen bij bol.com.

 
Britse efficiency
Maar wacht eens: een professioneel boek heeft een ISBN-nummer of correcter: een ISBN wat staat voor International Standard Book Number. De centrale organisatie bevindt zich in Londen, het is een Brits systeem. We schrijven 1965, de computer kwam op en boekhandelsketen WH Smith zag een mogelijkheid om de traffic van boeken een stuk efficiënter te maken. De toenmalige computers hadden weinig geheugenruimte, dus vroeg het boekenconcern een professor om een unieke code te ontwerpen die de relevante informatie van ieder boek kon bevatten. Dit systeem vormt nog steeds in de meeste landen de basis van de boekdistributie, al is geheugenruimte geen issue meer en kun je boeken gewoon bij naam opzoeken.  
  
Duur boekhuis
In Nederland vraag je een ISBN aan bij het Centraal Boekhuis, de organisatie die de boekhandels belevert. Een ISBN is niet gratis. Integendeel: je betaalt euro 102,20 exclusief 21% BTW. Het CB hanteert intern overigens een andere code. Een ISBN betekent niet dat je boek opgenomen is in het distributiesysteem. Daarvoor moet je een extra aanvraag indienen en betalen, per titel en per geleverd exemplaar.
Ik verwacht niet dat er veel exemplaren van mijn roman via de traditionele boekhandel verkocht worden – tenzij ik ze zelf lever. En dan nog: hoewel ik mijn beste krachten als marketeer zal inzetten, is mijn bereik beperkt en zullen de meeste Nederlandstaligen nooit weten dat mijn keigoede roman bestaat. Jammer maar helaas.
  
Omslagschetsen
Een kleine promotie is het eerste boek van mijn Rivierenuitgeverij, maar hopelijk niet het laatste. Ik wil In de schaduw van de Wolkenkrabber weer beschikbaar maken en een bloemlezing van de haiku’s van mijn echtgenote publiceren. Verder heeft een bevriend schrijver interesse getoond.
Het is waarschijnlijk verstandig om professioneel ogend van start te gaan en dus wat geld uit te geven aan een ISBN. Gezien de buikbobbel die ik vorige week meldde, lijken mijn plannen misschien voorbarig. Intussen ben ik ook door een radioloog onderzocht en kankervrij verklaard. De bobbel is een kleine breuk in het buikvlies. De toekomst strekt zich weer voor me uit.

De simpelste manier om te reageren is via facebook of michiel.nooren@outlook.com. Onder dit blog komt het reactieveld tevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Klik de klaplijst achter Reageer als open en klik op Naam/URL. Voer je naam in en als URL: www.mn.nl. Jouw naam komt dan in het reactieveld

Buikbobbel staat bevrijding niet in de weg

Ik hunker naar bevrijding. Een schrijver is altijd een gevangene van zijn boek. Dat geldt in hoge mate voor promovendi, voor wie de dissertatie de ultieme bekwaamheidstoets is. Daarna kan het echte leven beginnen. Maar ook hobbyromanciers zijn in de greep van hun verhaal. Zeker als dat gaat over iemand die is zoals zijzelf.
 
 

 
Acute angst
In mijn geval was, want ik heb met werken niks meer te maken. Ik begon Een kleine promotie toen ik gepensioneerd was. Dat is nu vijf jaar geleden en ik begin te vergeten hoe strak mijn levensritme bepaald werd door mijn werk, dat veertig uur per week opslokte. Plicht was de regel, vrijheid de uitzondering.
De twee andere thema’s van mijn boek, gezondheid en relatie, spelen natuurlijk nog een hoofdrol in mijn leven, al is de acute angst voor kanker voorbij. Die had ik van me afgeschreven, dacht ik.
  
Diederik en ik
Niets bleek minder waar. Een maand geleden voelde ik een bobbel in mijn buik en toen was ik weer één met mijn hoofdpersoon Diederik. Bij hem was de stofwisseling het waarschuwingsteken, maar dat maakt geen verschil. Hij verdrong het probleem, onderdrukte zijn angst en ondernam niets om helderheid te krijgen. Ik deed precies hetzelfde, zij het dat ik al na een maand alarm sloeg. Vanochtend zat ik bij de huisarts, die me geruststelde. Het bobbeltje bestond uit onschuldig littekenweefsel, van kanker was geen sprake. Hij verwees me wel door naar een echoscopist, voor de zekerheid. Zo begon mijn kankeronderzoek ook, maar nu lijkt de zaak duidelijker te liggen. Bovendien werden bij het tweejaarlijkse periodiek bevolkingsonderzoek naar darmkanker geen “kwaadaardigheden” aangetroffen.
  
Omslagschetsen
Natuurlijk staan mij nog allerlei gezondheidsproblemen te wachten, maar die beleef ik anders als het boek af is. Dan begint een nieuwe levensfase met – als  God het wil – de komst van een nieuwe generatie nakomelingen. Ik wil daarvan genieten en dan moet het boek af zijn. Hopelijk krijg ik volgende week de eerste schetsen van het omslag. Ik ga dan ook een ISBN-nummer aanvragen en het zetsel perfectioneren. Met de drukker ben ik al in gesprek. De bevrijding nadert.
   

De simpelste manier om te reageren is via facebook of michiel.nooren@outlook.com. Onder dit blog komt het reactieveld tevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Klik de klaplijst achter Reageer als open en klik op Naam/URL. Voer je naam in en als URL: www.mn.nl. Jouw naam komt dan in het reactieveld

Kussen leek al op de terugtocht

Voor veel werkende vrouwen zal het een opluchting zijn, het kusverbod. Geen mannelijke collega’s die je drie keer zoenen als je jarig bent. En als het vaccin nog even op zich laat wachten zal zelfs de nieuwjaarsreceptie kusvrij zijn, als die überhaupt wordt georganiseerd.  
 
Niet kusplichtig
Ik ben geen werkende vrouw, maar een mannelijke pensionado. Met kusplicht heb ik niks te maken en vrouwen zoenen an sich vind ik weinig opwindend. Wel mis ik het kussen van mijn geliefden. Behalve mijn vrouw en mijn jongste zoon heb ik al een halfjaar niemand een kus gegeven. Binnen het gezin heb ik een paar keer voorzichtig gehugd, dat is alles. Verder alleen gegroet op afstand, meestal met de handen in namaste en een lichte buiging. Beter dan niks, maar uiterst onbevredigend.
  
Kussende mannen
Dat de oude situatie terugkeert zodra er een vaccin is, betwijfel ik. Het kussen leek toch al op zijn retour. Kussende mannen waren schaars en meestal de zestig gepasseerd. Jonge vrouwen begroetten hun vriendinnen vaak met een hug. De kans is groot dat de kus zich gaat beperken tot de meest intieme verhoudingen, binnen een gezin en tussen geliefden. Met Een kleine promotie ben ik dan redelijk bij de tijd. Op de eerste pagina krijgt de jarige hoofdpersoon twee kussen van een vriend, maar het gaat hier ook om oudere mannen. Op pagina 55 krijgt hij een kus van zijn zoontje en op de pagina’s 158 en 253 kust collega Iris hem, maar dat is pas na hun one night stand. Verder wordt er in mijn roman alleen gezoend binnen het huwelijk.
  
Negatieve aandacht
Ik heb al eerder besloten mijn roman niet aan corona aan te passen. De verleiding om op de actualiteit in te spelen was groot, want mijn boek zou zeker aandacht krijgen. Dat zal Wim Daniëls ook gedacht hebben. Binnen een paar weken produceerde hij Quarantaine. Dit romandebuut kreeg inderdaad publiciteit, maar niet op de gewenste manier. “Flinterdun en oppervlakkig” oordeelde de NRC “en ontstellend stijf geschreven”.
Volgens de krant is voor een echte coronaroman meer tijd nodig. Pas als corona het nieuws niet langer beheerst, is de tijd rijp voor een roman.   

Met dank aan Cécile Sanders (research) en Angeline Jansen (eindredactie)
De simpelste manier om te reageren is via facebook of michiel.nooren@outlook.com. Onder dit blog komt het reactieveld tevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Klik de klaplijst achter Reageer als open en klik op Naam/URL. Voer je naam in en als URL: www.mn.nl. Jouw naam komt dan in het reactieveld

Hoofdpijn door hoofdstuktitels

Steeds meer schrijvers proberen de lezer te hypnotiseren met hun titel en eerste zin. Eenmaal in de bubbel laat die zich meevoeren tot het einde van het verhaal. Hoofdstukken hoeven in deze visie geen naam te hebben. Een nummer of sterretje is voldoende, het gaat er immers alleen om een rustpunt aan te geven.  
 

 
Ilja’s poezenbont
Aangezien de meeste boeken slechts een handjevol lezers trekken, zou je een levendige discussie  verwachten over hoofdstuktitels als middel om de lezer te verleiden tot de koopdaad, maar niets is minder waar. Mijn researcher vond geen relevante literatuur.

Onderzoek van recente aanwinsten in haar eigen boekenkasten bracht evenmin een dominante visie aan het licht. Karl Ove Knausgards Vader (2009) houdt het hoofdstukloos, terwijl Ilja Pfeijfer  de hoofdstukken van Grand Hotel Europa (2019) versiert met poëtische zinnen als Een zwaan in discostand en Pornoschoenen met poezenbont.
 
“Anything goes,” rapporteerde mijn onderzoeker. “Er lijken geen regels te zijn. Het ligt aan jezelf.” Om vervolgens een praktisch advies te geven: ”Als je echt niet tevreden bent over je hoofdstuktitels, kun je de hoofdstukken beter nummeren.”
  
Duistere hellevaart
Sommige hoofdstuktitels vind ik omslachtig (Afgeserveerd en in staking) of onduidelijk (De gevreesde hellevaart), andere juist sterk (Een streepje rood, Crematie van de afvallige). Aannemend dat ik de slechte titels kan vervangen door betere, kies ik voor inhoudelijke sturing. Dat past ook bij mijn journalistieke achtergrond. Ik ben gewend de lezer steeds bij de les houden, omdat hij snel afgeleid is. Ook is er een commerciële reden.

Een kleine promotie komt bij bol.com op de site. Ik neem aan dat de toekomstige bezoeker wil weten, wat hij koopt. Daarom geeft mijn omslag geeft de drie thema’s weer, de flaptekst vertelt wat ik daarmee wil doen en de inhoudsopgave geeft een indicatie van de concrete uitwerking. Dat moet genoeg zijn om mijn roman in het winkelwagentje te krijgen.         

Met dank aan Cécile Sanders (research) en Angeline Jansen (eindredactie)
De simpelste manier om te reageren is via facebook of michiel.nooren@outlook.com. Onder dit blog komt het reactieveld tevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Klik de klaplijst achter Reageer als open en klik op Naam/URL. Voer je naam in en als URL: www.mn.nl. Jouw naam komt dan in het reactieveld

Mijn denkwerk over het omslag is klaar

Uitvinden wat je wilt is een van de lastigste klussen in je leven. Dat geldt voor je relatie, je loopbaan en je woonplaats. Pragmatisch het meest voor de hand liggende kiezen, betekent alleen uitstel. Ooit dringt de vraag zich op of je je nog verder moet aanpassen aan je partner, je energie moet blijven besteden aan je huidige baan of je geld moet besteden aan het opknappen van een huis dat eigenlijk maar half bevalt.  
 

Kijken en piekeren
Het bovenstaande geldt ook voor de kaft van je roman. Tot november vorig jaar hoopte ik dat een van de zeventien aangeschreven uitgevers met een mooie kaft zou komen. Na de zeventien afwijzingen moest ik zelf bepalen wat ik wilde. Die vraag werd steeds prangender toen ik besefte dat de verkoop van het boek in belangrijke mate zou afhangen van het omslag. Ik heb gepiekerd, bekroonde omslagen bekeken, geblogd over het onderwerp. Machteloos en gefrustreerd zag ik de maanden verstrijken.
  
Inhoudelijk lokken
Ik aarzelde om ontwerpers te benaderen, omdat ik vreesde dat hun kunstwerken weinig zouden ingaan op het verhaal. Hoe dat anders zou moeten, wist ik echter niet. Tot ik een artikel las over schilders uit de Gouden Eeuw. Zo laat Vermeer op Brieflezende vrouw zien dat de partner van de lezeres haar serieus neemt. Hij heeft twee kantjes geschreven. Eén houdt de vrouw in haar hand en een ligt voor haar op tafel. De landkaart op de achtergrond betekent dat hij schrijft omdat hij op reis is. Het parelsnoer geeft aan dat de vrouw zich graag mooi maakt, we nemen aan voor haar echtgenoot of vriend. Door een trouwring af te beelden, had Vermeer duidelijkheid kunnen scheppen, maar hij houdt het liever spannend.
Op zo’n 17-eeuwse manier wil ik de lezer met het omslag mijn boek binnenlokken. Een kleine promotie draait om een man in de zestig die worstelt met zijn lichaam, zijn relatie en zijn werk. Daar kon ik beelden bij bedenken. Ik maakte zelfs een ruwe schets van de kaft. Nu durf ik wel met een ontwerper in zee te gaan. Het denkwerk van mijn kant is gedaan.

De simpelste manier om te reageren is via facebook of michiel.nooren@outlook.com. Onder dit blog komt het reactieveld tevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Klik de klaplijst achter Reageer als open en klik op Naam/URL. Voer je naam in en als URL: www.mn.nl. Jouw naam komt dan in het reactieveld

Huwelijk niet langer vermolmde structuur

Een aantal life events komt in Een kleine promotie niet voor, waaronder het huwelijk. Aangezien één van de drie verhaallijnen de relatie van de hoofdpersoon is, lijkt dat vreemd. Sebas en Claudia zijn echter in de jaren zeventig gevormd en beschouwden het huwelijk als een van de vermolmde structuren. Exclusieve relaties waren passé en de theatrale huwelijkssluiting een leeg ritueel. 

  
Kostwinnersvrijstelling
Ik denk dat mijn hoofdpersoon is getrouwd om vrijstelling van militaire dienst te krijgen, net als de schrijver van dit blog. Wegens kostwinnerschap, want de man verdiende de kost voor de vrouw. Het stel zal voor de wet zijn getrouwd, op maandag, want dan was het gratis. En zonder dat de ouders het wisten, om discussies over aard van de ceremonie (burgerlijk of kerkelijk) en de gastenlijst te voorkomen. En over de cadeaulijst, waar dan een zilveren suikerschep op moest en andere overbodige dingen. Er wás namelijk geen ceremonie en de enige twee gasten kregen na hun getuigenhandtekening van het bruidspaar een kop koffie kado. Met een roze glacé koek, want vrijstelling van militaire dienst was iets om te vieren.
  
Veelbetekenende vernieuwing
De terugkeer van de theatrale huwelijksviering vond ik verbijsterend, tot het huwelijk van mijn oudste zoon met de vrouw waarmee hij al een tijd samenwoont. Als locatie was een sprookjesachtig kasteeltje gekozen. De bruid zou een zorgvuldig gekozen huwelijksjurk dragen. Een witte natuurlijk, waarin haar vader haar zou weggeven. Ik was verbijsterd dat een 30-jarige carrièrevrouw zich liet weggeven als een bezitting. Tot ik hoorde dat zij dat zelf aan haar vader gevraagd had. Het was háár besluit geweest, genomen in samenspraak met mijn zoon. Die werd door mijn echtgenote Angeline naar de trouwambtenaar geleid. Een veelbetekenende innovatie.
  
Gast en getuige
De voornaamste vernieuwing was de tone of voice. De gasten waren de getuigen van de start van een mooie maar gewaagde onderneming. De moeders evalueerden voor het publiek de match, humoristisch, maar scherp. De echtelieden verklaarden elkaar hun liefde; wanneer die ontstaan was en vorm had gekregen, wat ze in elkaar goed vonden, dat ze hun uiterste best zouden doen om elkaar bij te staan. Meer familie en ook vrienden namen het woord of maakten muziek, alles persoonlijk en ondersteunend. Men kende de twee en vond hun huwelijk een goede zaak, men had er vertrouwen in.
Ik denk dat mijn romanechtpaar meer werk van zijn huwelijkssluiting had gemaakt, als die zo persoonlijk en inhoudelijk was geweest als die van mijn zoon en zijn leeftijdgenoten. In ieder geval zou ik dat hebben gedaan.

Kunnen mannen over vrouwen schrijven?

Tussen de bedrijven door noteer ik mijn gedachten over de selfmade effectenhandelaar Manuela, de vrouw die mijn nieuwe roman moet dragen. Tot ik plotseling begon te twijfelen. Kan een man overtuigend een vrouwelijke hoofdpersoon ontwikkelen en neerzetten. Tolstoj schreef het meesterwerk Anna Karenina en Flaubert zijn onvergetelijke Madame Bovary. In de negentiende eeuw lagen de sekserollen echter veel duidelijker dan nu. Karenina en Bovary waren trophy wives, echtgenotes van maatschappelijk geslaagde mannen. Mijn Manuela heeft zichzelf opgewerkt en is zogezegd very much her own man.
 

 Beter met vrouwen
Manuela is jarenlang geleden geboren als mijn bijdrage aan het Drieluikproject van cursiefjesschrijver Margot Taal. Zij wilde de belevenissen van drie personages laten beschrijven door drie auteurs, de derde was de zeer productieve hobbyschrijver Thomas Lindblad. Dit project is afgerond op de eindredactie na, waarvoor we geen van drieën tijd hadden.
Manuela lag dus stof te verzamelen, tot mijn dochter Miesja recentelijk opmerkte dat ik “beter over vrouwen schreef, dan over mannen”. Toen herinnerde ik me met hoeveel plezier ik over Manuela schreef en hoeveel ik al over haar wist. Vandaar dat ik tegen mijn voornemen in aan een nieuwe roman begon met haar als hoofdpersoon.
  
Opzij voor een man
De vraag of de seksen over elkaar kunnen schrijven werd door het feministische blad Opzij in 2018 bevestigend beantwoord door een man te nomineren voor haar literatuurprijs. Eerder had het Amerikaanse magazine The Atlantic de vraag diepgaand onderzocht en geconcludeerd dat de resultaten “gemengd” waren. Kijk naar Jonathan Franzen’s Freedom (2010). Een magistraal werk, maar "Franzen's vrouwen zijn verward en masochistisch".
Je zou hetzelfde kunnen zeggen van Karenina en Bovary. Wellicht is het vrouwbeeld van de man beperkt. Het is in ieder geval anders. Een man die over mannen schrijft doet dat van binnenuit, terwijl hij zijn vrouwelijke personages van buitenaf benadert, aldus psycholoog Vivian Diller in The Atlantic. “Het zijn verschillende gezichtspunten” en “het ene is niet noodzakelijkwijs beter dan het andere.” Een geruststellende visie.

Met dank aan Cécile Sanders (research) en Angeline Jansen (eindredactie)
De simpelste manier om te reageren is via facebook of michiel.nooren@outlook.com. Onder dit blog komt het reactieveld tevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Klik de klaplijst achter Reageer als open en klik op Naam/URL. Voer je naam in en als URL: www.mn.nl. Jouw naam komt dan in het reactieveld

Geen marketing zonder ijdelheid

Na de vorige post tikte mijn researcher mij op mijn vingers. Ik was te positief over de uitgevers, vond zij. Dat verbaasde me, want ik had hun functie gereduceerd tot pr-bedrijven. Mijn onderzoeker vond dat teveel eer. De uitgevers mochten posterborden huren voor de laatste thriller van bestsellerauteur Ester Verhoef, maar voor de meeste boeken deden ze weinig of niets. Dit was een belangrijke reden voor de explosie van het selfpublishing. Vorige maand organiseerde de commerciële organisatie Boekengilde zelfs een Selfpublishing Event in de Openbare Bibliotheek in Amsterdam. Early bird-tickets voor 4,5 uur lezingen kostten maar liefst 79 euro.

Boekenleggers
Het ochtendblad Trouw gaf in een lange voorbeschouwing van het event in de hoofdstad acht tips om een boek naar de lezer te brengen:    

1. Regel recensies via Goodreads, Hebban en webshops

2. Schakel influencers in zoals boekbloggers en booktubers

3. Organiseer winacties via Facebook of Instagram of andere media

4. Wees actief in Facebookgroepen (zeg dat je proeflezers zoekt, begin een discussie, stuur een link naar jouw boek)

5. Benader lokale media en vaktijdschriften (als je kans op een uitnodiging voor ‘DWDD’ of een recensie in Trouw niet heel groot is)

6. Organiseer je eigen boekpresentatie

7. Begin een blog of website

8. Begin een leesclub rond jouw boek, maak een boektrailer, maak boekenleggers.
  
Onbescheiden
Zeven tips (een blog maak ik al) zal ik ter harte nemen. Ze zijn echter alleen nuttig als je je bescheidenheid opzij zet. Zoals Paulien Cornelisse zegt: ‘Het is in het algemeen wat raar om over jezelf te zeggen: “Geweldig! De nieuwe Paulien Cornelisse is er!” Ik moest daar echt overheen stappen.’ Dat zal schrijver dezes dan ook proberen.

Met dank aan Cécile Sanders (research) en Angeline Jansen (eindredactie)
De simpelste manier om te reageren is via facebook of michiel.nooren@outlook.com. Onder dit blog komt het reactieveld tevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Klik de klaplijst achter Reageer als open en klik op Naam/URL. Voer je naam in en als URL: www.mn.nl. Jouw naam komt dan in het reactieveld

Voor mij hebben uitgevers wél nut

Vroeger, lang vóór de eerste corona-golf, kocht je boeken bij de boekhandel. Die had de best lopende titels in voorraad. Andere Nederlandstalige boeken bestelde hij voor je bij het Centraal Boekhuis. Dan kon jij je boek na een paar dagen in de winkel ophalen.
 

Dure boeken
De uitgevers speelden een cruciale rol. Boeken produceren was duur. Alleen bij grote oplages was het mogelijk een boek tegen een interessante prijs aan de lezer aan te bieden. De veelal handgeschreven tekst werd door een typiste op papier uitgetikt en vervolgens door de drukker in loden letters gezet. Dat zetsel werd dan weer op papier afgedrukt. De uitgever coördineerde verder de redactie, de correctie, het omslagontwerp, het inbinden en de promotie bij de pers en de boekhandel. En last but not least: de uitgever financierde dit gecompliceerde proces. Mede door de hoge vaste boekenprijs verdienden zij goed geld.
   
 Uitgeverij Cornelisse
Er is allerlei vooruitgang geweest in het zet- en drukproces, maar de game changer was printing on demand. Investeren in een voorraad boeken was alleen bij bestsellers interessant. Bij kleinere oplages was de rol van de uitgever als financier uitgespeeld. Ook zijn rol als leverancier en adviseur van de boekhandel werd uitgehold. De fysieke boekwinkels raakten hun monopolie kwijt aan webwinkels die een veel groter assortiment hadden en aan huis bezorgden. Dit had een grote weerslag op de financiële resultaten. Geldnood dreef de uitgevers in elkaars armen, zodat klinkende namen samenhokken op bedrijventerreinen.
Prestige en toegang tot de pers zijn het voornaamste wat de uitgevers te bieden hebben. Paulien Cornelisse en Arnon Grunberg hechten niet aan deze functie: zij kunnen zelf genoeg publiciteit genereren en geven hun eigen werk uit. Voor mij ligt dat anders. Ik heb alleen dit blog om ruchtbaarheid te geven aan mijn roman. Self publishing is voor mij tweede keus.  

Met dank aan Cécile Sanders (research) en Angeline Jansen (eindredactie)
De simpelste manier om te reageren is via facebook of michiel.nooren@outlook.com. Onder dit blog komt het reactieveld tevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Klik de klaplijst achter Reageer als open en klik op Naam/URL. Voer je naam in en als URL: www.mn.nl. Jouw naam komt dan in het reactieveld

 

“Even” een kaftkleur zoeken

"Even” is het meest misbruikte woord in onze taal. “App Piet even dat we er over een uur aankomen”. Appen kost geen tijd, controleren of het bericht is gelezen helaas wel. “Ik geef even de planten water.” Dat is zo gebeurd, als je de gieter kunt vinden en je niet laat afleiden door planten in nood, die mest nodig hebben of een grotere pot met meer aarde. Even wordt dan gauw een uur.

 
Veel kleurruimte
Wijs geworden door mijn levensjaren, besef ik dat je niet even een omslag voor je roman produceert. Je hebt een idee nodig, lettertypes en beeld. Die vinden kost tijd. Dan heb je nog een steunkleur nodig. Nu ben ik gelukkig bij mijn cursus InDesign aangekomen bij het hoofdstuk over kleuren. Het feit dat de hoofdstuktitel spreekt van Kleurruimte gaf al aan dat het ingewikkeld zou worden. Zo zijn er diverse kleursystemen waartussen je moet kiezen. Het veel gebruikte CMYK gaat uit van de vier inkten van de drukker: blauw (cyaan), rood (magenta), geel (yellow) en zwart (key). RGB mengt alle tinten uit rood, groen en blauw, zoals een televisie. Dit systeem is vooral geschikt voor e-publishing. Extra complicatie is dat drukken vanaf een pdf gebeurt. Bij de omzetting kunnen kleurverschillen ontstaan met het InDesign-document. Het meest complicerende feit is, dat je zelf je kleuren moet mengen en alles kan.

Duitse borden
Mijn researcher besprak de kleurkwestie met de altijd mededeelzame boekhandelaar Jimmink, de initiatiefnemer voor het Anne Frankbeeld op het Amsterdamse Merwedeplein, vlakbij zijn winkel. Jimmink vond de combinatie geel en zwart het meest geschikt voor een omslag, vanwege de hoge attentiewaarde. Duitse plaatsnaamborden zijn in die kleuren en dat is niet voor niets, betoogde Jimmink. Witte omslagen zijn volgens hem uit den boze, want die worden te snel smoezelig. Mijn researcher zelf vindt wit juist aantrekkelijk. De combinatie geel-zwart verafschuwt ze.
Een geluk was dat mijn fotoshoppende zwager de drie afbeeldingen voor de kaft precies in de juiste kleuren had gezet. Wel wil hij voor het eggie zwaardere afbeeldingen. Die zoek ik dus even voor hem op. En voor de achtergrondkleur kijk ik rond bij een paar boekhandels. Die zijn allemaal vlakbij, dus dat kost ook al nauwelijks tijd.

Met dank aan Cécile Sanders (research) en Angeline Jansen (eindredactie)
De simpelste manier om te reageren is via facebook of michiel.nooren@outlook.com. Onder dit blog komt het reactieveld tevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Klik de klaplijst achter Reageer als open en klik op Naam/URL. Voer je naam in en als URL: www.mn.nl. Jouw naam komt dan in het reactieveld

Raar als je niks nieuws onderneemt

Ik ben methodisch een leerboek voor het zetprogramma InDesign aan het doorwerken. Net als mijn andere leerprojecten, begroet mijn omgeving dit met verbazing die zich uit in bewondering. “Goed van je, dat je daar aan begint,” zeggen ze en ze denken erbij “op jouw leeftijd.” Inderdaad ben ik 69. So what? Na je pensionering niks nieuws meer ondernemen, dat is pas verbazend.  

Jaren tegoed

Mijn levensverwachting is momenteel 15,88 jaar. Als ik vrouw was, zou ik nog op 18,14 jaar kunnen rekenen, maar ik ben te oud om van sekse te veranderen en weet niet of castratie en vrouwelijke hormonen nog zouden helpen om extra jaren te winnen.
De laatste levensjaren hebben vaak een lage levenskwaliteit, maar tot je tachtigste kun je meestal wel boeken maken, musiceren en andere dingen doen waaraan je niet was toegekomen. In de loop van de jaren heb je allerlei dromen en verlangens gekoesterd, die je niet hebt verwezenlijkt. Je werk eiste je op, je relatie, je kinderen. Als pensionado heb je meer tijd en weet je beter hoe je dingen moet aanpakken. Nu is de tijd om dromen te verwezenlijken.

Laatbloeier 
Mijn muziekleraar is tevreden over mijn vorderingen. “Over een jaar kun je behoorlijk bas spelen,” zegt hij en voegt eraan toe. “Een prof word je natuurlijk niet.”
Dat verwacht ik ook niet, zeker niet als musicus. Evenmin verwacht ik lauweren te oogsten met Manuela, mijn nieuwe roman.
In theorie is alles nog mogelijk. De Ierse schrijver Frank McCourt was 66 toen hij debuteerde met De as van mijn moeder (1996). Nu ben ik Franks leeftijd gepasseerd, maar ik heb nog een sterker voorbeeld. De Britse Bertha Wood begon op haar 90-ste aan Fresh air and fun (2007), dat op haar 100-ste gepubliceerd werd.
De gemiddelde Nederlandstalige debutant is echter 37. Dat ik nog een uitgever vind, is onwaarschijnlijk. Als ik mooie boeken wil maken, zal ik dat zelf moeten leren. Het is de inspanning waard.

Met dank aan Cécile Sanders (research) en Angeline Jansen (eindredactie) De simpelste manier om te reageren is via facebook of michiel.nooren@outlook.com. Onder dit blog komt het reactieveld tevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Klik de klaplijst achter Reageer als open en klik op Naam/URL. Voer je naam in en als URL: www.mn.nl. Jouw naam komt dan in het reactieveld

Het worden 288 pagina’s

Ik heb zojuist de pdf ontvangen van wat nu Zelfs een kleine promotie heet. Ziet er professioneel uit. Het vroegere Leven is niet mijn hobby telt 288 pagina’s, ongeveer net zo veel als Blauwe maandagen waarmee Arnon Grunberg in 1994 furore maakte. Zijn debuut beleefde alleen al in het eerste jaar zeven drukken.
Nederlandse romans zijn in het algemeen van een handzame dikte. J.J. Voskuils Het  bureau is met 5000 pagina’s in zeven kloeke delen een uitzondering in ons spraakgebied.

Arnon Voetnoot
Het zal geen toeval zijn, dat Voskuil pensionado was, toen hij zijn kolossale werk vorm gaf. Zelfs succesrijke Nederlandse en Vlaamse schrijvers moeten hun inkomen aanvullen met honoraria voor lezingen en columns. Zo schreef Grunberg gedurende acht jaar dagelijks een actuele Voetnoot van 150 woorden voor de front van de Volkskrant, van 2010 tot 2018.
Dat hij daarnaast nog drie romans schreef, mag een wonder heten. Boeken van Angelsaksische omvang zijn hier niet te verwachten. De Amerikaanse schrijfster Witney Scharer kreeg in 2017 voor haar debuut Age of light een voorschot “north of one million dollar”. De roman over een fotomodel dat kunstenaar wil worden, kwam pas twee jaar later in de winkel.
Ken Jetset
Het zal duidelijk zijn dat gevestigde auteurs zoals de Brit Ken Follett grotere voorschotten kunnen bedingen en vermogende mensen zijn. Follett houdt wel van het jetset-bestaan – als hij niet aan het schrijven is of zijn miljoenen beheert.
Na een reeks thrillers verraste hij zijn fans met een vuistdikke roman die in de middeleeuwen speelt, Pillars of the earth (1989). Vele romans later, in 2007, kwam het even dikke en degelijke tweede deel uit: World without end. Intussen was Follett aan de slag gegaan met een trilogie over de twintigste eeuw. “In der Beschränkung zeigt sich erst der Meister,” waarschuwde Goethe, maar Follett could not care less. Deel 1, Fall of giants (2010) zette de toon met 920 dicht bedrukte pagina’s. Lui is Ken niet. Hij publiceerde na zijn 65ste nog twee volumineuze romans. Maar het creatieve en productieve hoogtepunt van schrijvers ligt bijna altijd lang vóór de AOW in zicht komt. Ik ben in mijn creatieve nadagen: 288 pagina’s is best mooi.  

 De simpelste manier om te reageren is via facebook of michiel.nooren@outlook.com. Onder dit blog komt het reactieveld tevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Klik de klaplijst achter Reageer als open en klik op Naam/URL. Voer je naam in en als URL: www.mn.nl. Jouw naam komt dan in het reactieveld