Afscheid nemen is zo gek nog niet

Na mijn korte ochtendwandeling zit ik hier aan mijn bureau te piekeren. Ergens in de komende twee jaar zal ik afscheid moeten nemen. Ik weet nog niet precies hoe snel de ziekte voortschrijdt en welke ongemakken nog in het verschiet liggen, maar dat ik ergens in die periode het tijdelijke met het eeuwige moet verwisselen is zeker.

Kleinzoon

Ik ga ervan uit dat ik tot eind december in een draaglijke toestand ben, ook voor mijn vrouw Angeline. Dan is de geboorte uitgerekend van mijn derde kleinkind, het eerste kind van mijn middelste zoon Laurens en zijn vrouw Cécile en tevens mijn eerste kleinzoon. Daarna zal de kwaliteit van mijn leven bepalend zijn voor het tijdstip waarop ik de huisarts vraag om mij een dodelijke injectie toe te dienen en mij zo uit mijn lijden te verlossen.
Ik stel me zo voor dat ik ook mijn laatste nacht in bed met mijn echtgenote doorbreng, zoals de voorgaande nachten, en een paar uur zal kunnen slapen. Dan zullen de kinderen komen om mij samen met mijn vrouw uitgeleide te doen.

4 brieven
Op een nader te bepalen tijdstip zal ik mijn vier kinderen een brief overhandigd hebben, waarin ik wijze raad geef. Maar wat te doen aan mijn vrienden die vaak al langer in mijn leven zijn dan mijn kinderen? Hun raad geven lijkt mij zinloos: wie ben ik dat ik zou weten hoe ze hun leven zo goed mogelijk kunnen blijven vormgeven.
Hun loopbaan ligt achter hen en aan hun persoonlijk leven valt weinig meer te veranderen, maar zij vertegenwoordigen een schat aan herinneringen. Aan tijden van jeugd en kracht en overmoed, zoals ook is vastgelegd op talloze foto's. Ik krijg bijna zin om afscheid te nemen. 

(eindredactie: Angeline Jansen)

De eenvoudigste manier om te reageren isvia facebook of michiel.nooren@outlook.com. Onder dit blog komt het reactieveldtevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Open op deklaplijst Reageer als en klik op Naam/URL. Voer je naam in en gebruik als URL: www.mn.nl. De reactie wordt dan gepubliceerd onder jouw naam

Een mening over alles

Mijn echtgenote Angeline doet haar best om mij bij alles te betrekken. De vervanging van versleten autobanden, wat we die avond zullen eten, wat voor kleren ik zal dragen, welke route ik wil nemen voor mijn avondlijke wandeling, overal vraagt ze nog steeds mijn mening over. Vroeger had ik ook mijn mening over alles, maar dat is veranderd sinds ik ziek ben.

Beperkte horizon

Een van de kenmerken van de ziekte is dat alles je meer moeite kost, ook nadenken. Zelfs eenvoudige vragen als wat ik op mijn brood wil, veroorzaken soms hoofdpijn. Als ik twee van dergelijke vragen tegelijk moet beantwoorden, hoe simpel ook, dan blokkeer ik. Ik houd op met denken en zelfs een  neutrale zin als  “het maakt me niet uit” kan ik niet verzinnen.
Een ander kenmerk is de beperkte levensverwachting, in deze fase hoogstens 2 tot 3 jaar. De verkoop van de twee flats in de Rivierenbuurt heeft heel wat opgeleverd en na de aankoop van de flat in Buitenveldert bleef er nog genoeg over om een aantal jaren zorgeloos te kunnen leven, zeker omdat ik een aardig pensioen heb en Angeline ook wat gespaard heeft. Niettemin bleef ik financieel bezorgd, maar dat is nu voorbij. En hoewel ik merk dat we op een grotere voet leven dan voorheen, kan het me niks schelen, omdat het mijn tijd nog wel zal uitdienen.

Afscheid
Ik heb andere zorgen. Hoe het zal zijn om totaal hulpbehoefend te zijn en wanneer laat ik euthanasie plegen. Zal ik voor het einde terugschrikken en aarzelen? En het afscheid nemen, hoe zal dat gaan? Wil ik mensen iets meegeven waar ze iets aan hebben, of wil ik alleen maar terugblikken naar de lol die we hebben gehad. Dat zijn de vragen die mij nu bezighouden en hoeveel geld we per maand uitgeven, interesseert me niets. Vandaag is de oude klok teruggebracht die mijn grootvader heeft gekocht. De reparateur heeft 600 euro in rekening gebracht, maar het maakt me niet uit. Ik heb mijn klok terug, lopend en slaand. Jaren heeft hij stilgestaan op de schoorsteenmantel, omdat ik het geld niet wilde uitgeven. Nu denk ik: een probleem is opgelost en verder na mij de zondvloed.

(eindredactie: Angeline Jansen)

De eenvoudigste manier om te reageren is via facebook of michiel.nooren@outlook.com. Onder dit blog komt het reactieveld tevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Open op de klaplijst Reageer als en klik op Naam/URL. Voer je naam in en gebruik als URL: www.mn.nl. De reactie wordt dan gepubliceerd onder jouw naam

Die geboorte wil ik nog meemaken

 De viering van het huwelijk van mijn middelste zoon vindt morgen plaats. De bruid is zwanger, de baby wordt in december verwacht. Dat hoop ik zeker nog mee te maken.

Behulpzaam
Als ik deze laatste jaren goed doorkom, kan ik tevreden zijn over mijn leven. Natuurlijk was ik graag gepromoveerd en had ik het graag verder gebracht in de journalistiek. Anderzijds heb ik mijn gezin en mijn echtgenoot in welvaart onderhouden. We woonden ruim in een van de betere buurten van Amsterdam, hadden behulpzame en trouwe vrienden en de vier kinderen hebben het goed gedaan. Eén is er zelfs miljonair op zijn 33ste. En mijn huwelijk is goed.

Links
Met een briljante broer die 2 jaar ouder was en als linkshandige in de jaren 50 was mijn leven niet eenvoudig, zodat ik er wat dat betreft zonder moeite afscheid van neem.

Het probleem zit in het feit dat  familie en vrienden meer van mij konden verwachten. Mijn ouders waren gezond en actief tot zij de 90 bereikten. Een aanval van darmkanker sloeg mijn lichaam af. Toch heb ik, nu ik de 70 gepasseerd ben, CBS, die mij in korte tijd in een hulpbehoevend wrak zal veranderen. Geen leuke reizen meer met mijn vrouw zoals bij de recente inkorting van de vakantie aan de Riviѐra is gebleken. Geen wekelijkse oppasbeurten meer bij de kleinkinderen. Weldra geen goede gesprekken meer, omdat ik het praten snel verleer.

Kontext
Ik heb gekozen voor euthanasie. Wanneer de dagen een last worden voor mij en de mensen om me heen, vraag ik de dokter om er een einde aan te maken. Ik geloof in een leven na de dood waarin we elkaar terugzien, zij het in een volstrekt andere context. Het afscheid is dus niet definitief, maar zal mij evengoed zwaar vallen.

(eindredactie: Angeline Jansen)

De eenvoudigste manier om te reageren is via facebook of michiel.nooren@outlook.com. Onder dit blog komt het reactieveld tevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Open op de klaplijst Reageer als en klik op Naam/URL. Voer je naam in en gebruik als URL: www.mn.nl. De reactie wordt dan gepubliceerd onder jouw naam

Mijn vrouw kreeg het Spaans benauwd

Veel mensen zijn wegens het slechte weer vervroegd teruggekomen van vakantie.  Ook wij hebben de vakantie afgebroken. Niet zo zeer de meteorologische situatie, als wel mijn gezondheid was de reden. 

 

Kort van duur
Anders dan voorgaande jaren was het aan de Riviѐra grijs en regenachtig, zij het dat de temperatuur aangenaam was en de buien van korte duur. De stralende zon en de blauwe hemel waren er echter maar af en toe. Dat was een tegenvaller, maar ik had gelukkig een spannend boek op mijn e-reader. De heenreis van vier dagen was goed verlopen en ik vertrouwde erop dat ik op de geaccidenteerde camping  binnen een paar dagen mijn weg wel zou vinden. Ik was wat wankeler dan gebruikelijk, maar daarover maakte ik me geen zorgen, omdat ik gewend ben dat het mij voortdurend inspanning kost om overeind te blijven. 

Dramatisch vallen

Bij mijn vrouw Angeline gingen echter de alarmbellen af, toen zij me steeds vaker fysiek moest helpen om uit de tuinstoel omhoog te komen. Zij had visioenen van dramatische valpartijen, opname in een Frans ziekenhuis en een moeizaam transport naar Nederland, waarbij zij het thuisfront voortdurend op de hoogte moest houden. Voor haar was het niet een periode van ontspanning, maar van voortdurende stress. Op een gegeven moment zei ze dat ze naar huis wilde. Ik was verrast en voelde het als een vorm van verraad: onze laatste vakantie samen wilde zij voortijdig afbreken!  

Ik vroeg een dag respijt en stemde toen in. Onmiddellijk verbeterde haar humeur en op de terugweg was Angeline zelfs uitbundig. Thuisgekomen bleek ik zelfredzamer dan op de camping, wat haar het gevoel van vrijheid gaf.

Lastige situatie
Angeline zit in een moeilijke positie. Ze registreert iedere achteruitgang. Ook wanneer ik zelf een oplossing heb bedacht voor het functieverlies, bij voorbeeld door de handeling te schrappen of een alternatief te bedenken. Probleem opgelost en al bijna vergeten. Voor mij is het in zekere zin het gemakkelijkst te dragen, omdat ik het moet doen met wat mij overblijft. Vrienden en familie zien scherp wat ik niet meer kan. Ik daarentegen moet leven met wat mij resteert. Zo zie ik ook mijn mislukte vakantie. We zijn eerder teruggegaan, maar het regende ook best veel.  

(eindredactie: Angeline Jansen)

De eenvoudigste manier om te reageren is via facebook of michiel.nooren@outlook.com. Onder dit blog komt het reactieveld tevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Open op de klaplijst Reageer als en klik op Naam/URL. Voer je naam in en gebruik als URL: www.mn.nl. De reactie wordt dan gepubliceerd onder jouw naam

 Heden geen blog wegens vervroegde terugkeer van vakantie.

.

Duitsers krijgen het voor de kiezen

Wanneer de huidige generatie bejaarden sterft, heeft dat een doorslaggevende invloed op de verhoudingen tussen de Europese landen. Met name Oost-Europa en Duitsland krijgen het zwaar. 

La Gloire
In de 17e en 18e eeuw was Frankrijk het machtigste en volkrijkste land in Europa. In de 19e eeuw werd het land van de eerste plaats verdrongen door Engeland en Duitsland en dat is nog steeds het geval. Drie keer voerde Frankrijk oorlog met Duitsland en drie keer bleek het de zwakkere partij. De laatste twee keer, in de Eerste en de Tweede Wereldoorlog, werd Frankrijk door de Amerikanen gered. In het begin van het conflict met de nazi's werd Frankrijk gedwongen een vernederende vrede te sluiten waarin het gereduceerd werd tot het vazalstaatje Vichy Frankrijk, dat het Rhonedal en directe omgeving omvatte, alsmede de uitgestrekte maar armzalige koloniën. Het raakte in 1942 zijn laatste restje zelfstandigheid kwijt en werd ingelijfd door Duitsland.

Onverzorgde oudjes
Frankrijk heeft in de hele twintigste eeuw zijn uiterste best gedaan door kindertoeslagen en andere middelen qua bevolkingsaantal Duitsland in te halen, maar tevergeefs. Tot nu toe, want momenteel is Frankrijk het enige Europese land dat op eigen kracht groeit. Alle andere landen moeten het hebben van immigratie. In de Baltische staten en Polen is de immigratie volstrekt onvoldoende om de daling van de bevolking te compenseren: de bevolking trekt weg naar welvarender landen zoals Nederland en Duitsland.
In ons land zal de bevolking daardoor nog groeien, want het geboortecijfer is 1,5 en daarmee niet dramatisch laag zoals in Duitsland, wat op een half kind per vrouw zit. Tenzij de oosterburen zich omvormen tot een immigratieland, is krimp onvermijdelijk. Wie dan voor al die bejaarde Duitsers moet zorgen is een raadsel. Zeker is dat als die Duitse babyboomers zijn overleden, Frankrijk Duitsland zal hebben ingehaald. Eindelijk.

(eindredactie: Angeline Jansen)

De eenvoudigste manier om te reageren is via facebook of michiel.nooren@outlook.com. Onder dit blog komt het reactieveld tevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Open op de klaplijst Reageer als en klik op Naam/URL. Voer je naam in en gebruik als URL: www.mn.nl. De reactie wordt dan gepubliceerd onder jouw naam

 

Wij gaan ook op reis

Na een geslaagde test of ik de Eriba-caravan in en uit kon komen, hebben we besloten om op vakantie te gaan. Naar de Rivièra, waar het bijna altijd mooi weer is.

 

Zonnetje
Een  meerderheid van de Nederlanders gaat van de zomer naar het buitenland. Daar zijn twaalf miljoen vakanties geboekt, tegen negen miljoen boekingen in eigen land. Steeds meer mensen maken meerdere reizen. Het weer is een belangrijke reden om de grens over te trekken. Frankrijk is dan ook de belangrijkste bestemming. Er is een goede kans op een zonnetje en het is minder ver dan Italië of Spanje. Daarheen moet je vliegen en dat wordt begrotelijk in de zomer. Het weer is overigens niet alles bepalend: zo is Duitsland een goede tweede bij de buitenlandse bestemmingen, terwijl het weer slechts marginaal beter is dan in Nederland.

Voorpret
De meeste mensen vinden het leuk om op vakantie te gaan en verheugen zich daarop. Deze voorpret is niet iedereen gegeven, omdat je uit je comfort zone wordt getrokken. In plaats van iedere dag zonder nadenken de zaken af te werken, zijn ze gedwongen om aandacht te geven aan acute vragen zoals welk boek ze zullen meenemen, of ze soepkoppen mee zullen inpakken of dat dat te truttig is en of ze de juiste documenten hebben om grenzen te passeren en eventueel in een ziekenhuis toegelaten te worden. Bij sommige mensen duurt het een paar dagen voordat ze van hun nieuwe bestemming kunnen genieten.

Relaxed
Op Angeline's verzoek - en zij rijdt - toeren we in een rustig tempo naar Zuid-Frankrijk. We overnachten op campings die we al kennen en datzelfde geldt voor de eindbestemming bij Nice. Geen avonturen, zelfs geen korte, ruige wandelingen.
Ontbijten in de zon, een boekje lezen, naar het zwembad om af te koelen en  uitstapjes maken in de omgeving. Heel relaxed en afgestemd op wat ik nog kan. Ik heb er wel zin in.

(eindredactie: Angeline Jansen)

De eenvoudigste manier om te reageren is via facebook of michiel.nooren@outlook.com. Onder dit blog komt het reactieveld tevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Open op de klaplijst Reageer als en klik op Naam/URL. Voer je naam in en gebruik als URL: www.mn.nl. De reactie wordt dan gepubliceerd onder jouw naam

  

Ik ga de jeuk nog missen

”En wat nu het ergste was...” En dan komt er iets wat vergeleken bij de hoofdramp nog zo erg niet is. Zoals een deur die steeds open gaat en telkens een ijzige kou binnenlaat. Of dat je je plas moet ophouden. Vergeleken bij het verlies van een baan of je gezondheid onbelangrijk, maar wel uitermate hinderlijk.

Middernachtthee
Zo is het ook met mijn jeuk, die zo heftig is, dat ik tot voor kort bijna iedere nacht wakker lag en tegen vijven gedwongen was om afleiding te zoeken en een kop thee ging drinken. Vergeleken bij mijn prognose van voortdurend functieverlies en de dood door slikproblemen stelt het natuurlijk niks voor. Toch is het vervelend om elke nacht te bed te gaan met het voornemen om niet te krabben, maar dat toch te doen, beperkt aanvankelijk maar uiteindelijk over het hele lijf inclusief de hoofdhuid. Daar woedt een iets andere microbe die gradueel minder jeukt en met een speciale zalf bestreden moet worden. 

Ik heb veel zalven gehad, in de loop van vijf maanden, omdat sommige smeersels niet hielpen of maar een  paar dagen. Toen de reguliere medische wetenschap niet werkte, ging ik op advies van mijn jongste zoon ook thee drinken van vers geoogste brandnetels. De jeuk op mijn lijf is verdwenen. De kriebel op mijn hoofd leek aanvankelijk ook weg te zijn, maar is vannacht teruggekomen, op volle kracht. 

Cubaanse Jeuk Met mijn vertrouwen in de dermatologie is het droef gesteld. Mijn oude encyclopedie noemt onder andere Kappersjeuk, Cubaanse jeuk en Koelie jeuk, maar over wat er tegen te doen valt, daar is het boekwerk zwijgzaam over. In 100 jaar is er niet zoveel veranderd, kan ik constateren.

Dus wacht ik af hoe de jeuk zich ontwikkelt. Ik zal haar misschien zelfs missen, omdat zij perspectief bracht. Ik had af en toe betere nachten en ging er bovendien hoopvol vanuit dat de jeuk vroeg of laat helemaal zou verdwijnen. Eens kijken hoe dat bevalt, leven zonder jeuk

(eindredactie: Angeline Jansen)

De eenvoudigste manier om te reageren is via facebook of michiel.nooren@outlook.com. Onder dit blog komt het reactieveld tevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Open op de klaplijst Reageerals en klik op Naam/URL. Voer je naam in en gebruik als URL: www.mn.nl. De reactie wordt dan gepubliceerd onder jouw naam

Elke ochtend een avontuur

Sinds ik door mijn ziekte CBS niet meer zelfstandig kan fietsen, maak ik een ochtendwandelingetje in mijn eentje. Zo begint iedere dag met een avontuur. Het is verbazend hoeveel stress een man kan hebben in slechts tien minuten! De rest van de dag ga ik alleen naar buiten aan de hand van Angeline of wie dan ook aanwezig is. Nooit alleen.

 

Relatief veilig

Mijn ochtendwandeling is veilig in de zin dat ik zoveel mogelijk langs muren loop en als die er niet zijn struiken of grasvelden waar ik naar rechts kan vallen. Volgens Angeline val ik het vaakst daarheen, terwijl ik me rechts niet kan opvangen wegens de ziekte. Die maakt mijn rechterzijde onhandig en traag. Angeline wijst erop dat ik ook vaak achterover dreig te vallen, maar daar is niks aan te doen en denken we niet over na. Ik heb aan een helm gedacht, maar ik vind dat ik daar nog niet aan toe ben. Het veiligst zou zijn om in een stoel te zitten en tv te kijken. Dat doe ik al geruime tijd 's avonds, maar 's middags wil ik ook graag iets anders doen, zoals in het park wandelen en of duofietsen met Angeline. 

Langs de muur

Ik begin mijn wandeling door langs de muur van mijn flat te lopen, overigens zonder die aan te raken. De eerste passen ben ik nog onzeker, gezien de watten in mijn hoofd, maar als ik tempo krijg, ontstaat er vertrouwen in de onderneming.

De muur eindigt echter in een een sierbosje, waaromheen ik rechts afsla. Ik heb dan geen steun meer van de muur als ik die nodig zou hebben. De bossages staan dan aan de rechterkant en aan de linkerkant is er een stille straat. Wellicht wegens het hoge rollatorgehalte in de wijk, zijn er in de eerste twee straten aflopende uitsparingen gemaakt in de stoeprand, die ik gebruik, al moet ik daarvoor iets verder lopen. Dan kom ik bij een van de vaarten die de wijk doorsnijden. Langs zacht gras loop ik daar langs. Ik vermijd om naar het water te kijken waarop interessante watervogels te zien zijn. Ik houd mijn ogen op de bestrating gericht, zoals steeds. Hier ben ik het bangste om te vallen.

Dan koffie

Enigszins gerustgesteld steek ik twee straten over en sla dan een doorgaande weg in waarvan de stoep gelukkig rustig is of zelfs verlaten. Ik loop nog steeds langs bossages die hier als tuin fungeren. Weldra komt een gastvrij bankje in zicht, waarop ik nooit ga zitten, want ik weet niet of ik van de bank weer overeind kan komen.

Op een gegeven moment ga ik rechtsaf een breed voetpad op en kom dan weer bij het water wat hier overbrugd is. Nu arriveer ik bij twee onbebouwde maar zorgvuldig betegelde open plekken, die ik zeer vrees. Wanneer ik die gepasseerd heb, sla ik nogmaals rechtsaf en kom in mijn eigen portiek. Boven gekomen zet ik dan een pot koffie. Die heb ik rijkelijk verdiend.

(eindredactie: Angeline Jansen)

De eenvoudigste manier om te reageren is via facebook of michiel.nooren@outlook.com. Onder dit blog komt het reactieveld tevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Open op de klaplijst Reageer als en klik op Naam/URL. Voer je naam in en gebruik als URL: www.mn.nl. De reactie wordt dan gepubliceerd onder jouw naam

 

Niet bij de opgevers horen

Veel mensen klagen over hun verhouding. Ze vragen zich af of ze niet de verkeerde partner hebben gekozen en twijfelen erover of ze niet op een doodlopende weg zijn beland. Ik zelf heb allerlei relationele problemen gehad, maar daar hoorde twijfel dat mijn partner de ware was niet bij.

Apart wonen

Twee keer wilde ik apart gaan wonen. De eerste keer was toen Angeline tijdens een langdurig verblijf in het buitenland smoorverliefd werd. Haar gevoelens waren zo heftig dat ze hen niet durfde mede te delen. In de talloze brieven die ze mij schreef, meldde ze wel dat ze ziek was geweest en mij bijna ontvallen was, maar over haar minnaar schreef ze geen woord. Dat ze de liefde ontdekt had, daar had ik weinig moeite mee. Dat ze me belogen had, vond ik echter onvergeeflijk: ik zou haar immers nooit meer kunnen vertrouwen en dat was niet de manier waarop ik wilde leven.

Te krities
De tweede keer dat het bijna tot een breuk kwam was, toen ze voortdurend kritiek op mij leverde. Ik heb daar achteraf veel van geleerd, maar toen kon ik er geen koek van bakken  en zij wist ook niet waar die agressie vandaan kwam. Geleidelijk besefte ik dat ik door de voortdurende aanvallen beschadigd raakte. Zo kreeg ik op mijn werk problemen terwijl de toestand in huis onhoudbaar werd. Tenslotte besloot ik om de zaak nog drie maanden een kans te geven en dan uit huis te gaan. Dat was een hele beslissing, omdat ik intussen drie kinderen had en vreesde dat die aan de moeder zouden worden toegewezen. Hoewel ik mijn voornemen geheim hield, was er toch iets in mijn houding veranderd. Dat ontging mijn partner niet en de situatie verbeterde aanzienlijk.     

Twee kijven

Al schrijvend besef ik dat mijn verhalen niet zo van die andere verschillen. Het zijn de bekende verhalen: “als ze niet zo verliefd was geworden, had ze niet hoeven liegen”. “Als ze wat minder zou vitten, zouden we het heel gezellig hebben”. Het zijn eenzijdige verhalen die de schuld bij de ander leggen, alle schuld. Hoewel “twee kijven, twee schuld“ wat ongenuanceerd is, zijn conflicten waar een van de partijen schuldeloos is zeldzaam. Zeker  heb ik ook fouten gemaakt, zowel tijdens de ruzie als in het algemeen, ik denk alleen maar aan mijn hinderlijke spraakzaamheid al is daar de laatste tijd verbetering in gekomen en  ontwikkel ik mij de laatste tijd tot een groot luisteraar.

Hoopgevend is dat we niet tot de groep van de opgevers zijn gaan horen. Mijn partner heeft nooit meer tegen mij gelogen en het vitten is verleden tijd. Wij hebben elkaar nooit opgegeven en terecht.  

(eindredactie: Angeline Jansen)

De eenvoudigste manier om te reageren is via facebook of michiel.nooren@outlook.com. Onder dit blog komt het reactieveld tevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Open op de klaplijst Reageer als en klik op Naam/URL. Voer je naam in en gebruik als URL: www.mn.nl. De reactie wordt dan gepubliceerd onder jouw naam

Spanning op de camino

Misschien is het feit dat ik 500 km camino heb gelopen de reden dat ik het gelijknamige boek De Camino zo waardeer. Hoewel het in Frankrijk speelt, waar deze pelgrimstocht  traditioneel begint, voel ik de onbezorgdheid van de wandeling. Ik liep eindeloos langs de kale graanvelden die de Spaanse hoogvlakte bedekken; de schrijfster Anya Niewierra loopt over de hoogvlakte en de bossen van centraal Frankrijk.  

Bosnië-Herzegowina
De hoofdpersoon worstelt met de zelfmoord van haar man, terwijl hij in z’n eentje bezig was de camino te lopen. Bij de begrafenis van haar man in Bosnië blijkt dat hij onder een valse naam heeft geleefd, al die tijd. De man met wie ze twee kinderen heeft en twintig jaar heeft samengewoond, was plots een vreemde geworden. Waarschijnlijk had hij iets te verbergen wat hij als militielid had gedaan in roerige tijden, waarvoor hij nu de gevangenis in zou moeten.

Verward en vol vragen besluit ze haar mans camino te lopen door te overnachten op dezelfde adressen als waar hij heeft geslapen en door op dezelfde tijd als hij op die plaatsen te zijn, precies een jaar later. Gaandeweg ontdekt ze dat zij verliefd was geworden op een  man die haar wilde vermoorden, maar dat bij nader inzien niet heeft gedaan. Zo krijgt het boek toch een happy ending.

Wandelritme
Ik heb als nieuwsberichten-redacteur eindeloos berichten gemaakt over het uiteenvallen van Joegoslavië en de strijd in Bosnië in het bijzonder. Ze heeft zich goed verdiept in de verschrikkingen die daar plaatsvonden en ze weet het ritme van de camino overtuigend te brengen. In tegenstelling tot mijn camino, kende haar wandeling tal van onverwachte gebeurtenissen, omdat haar verhaal bovenal een thriller is. Zo ontmoet zij Nicolas op wie zij verliefd wordt en die tegen haar zegt: “Je mag aan alles twijfelen, Lotte, maar twijfel niet aan mijn liefde voor jou, wat er ook gebeurt. Zijn stem trilde en tranen welden opnieuw op in zijn ogen.”

Dit soort sentimentele dingen heeft de schrijfster vaak. Het lijken clichés, maar zeggen mensen niet allemaal dat soort dingen tegen elkaar, behalve dan Angeline en ik in de eerste twintig jaar van onze verhouding. Ik heb wel spijt van onze rationele instelling, maar het is zoals het is en we waren toen andere mensen dan nu. 

Tranen
Ik merk dat ik sentimenteler word, naarmate de dood nadert. Misschien dat het boek mede daarom mij zo aangreep. Een vriend die hier het weekend was, en die in dezelfde leeftijdsklasse valt, was elke dag wel een keer in tranen. 

Misschien moet ik dergelijke boeken meer lezen. Naarmate mijn ziekte vordert kies ik ook dunnere boeken. Dit boek is eigenlijk een slecht voorbeeld van wat ik een ideaal boek vind, want het telt meer dan driehonderd pagina’s en bevat veel informatie. Niet alleen over Bosnië  en de camino heeft de schrijfster zich goed gedocumenteerd, maar ze heeft ook kennis van chocola verworven, want haar hoofdpersoon is chocolademaakster. Het is een spannend boek waar ik doorheen getrokken ben door het verhaal. 

Eenvoudige boeken zal ik lezen met veel sentiment en naderhand als ik het lezen niet meer machtig ben, zal ik boeken beluisteren. Naarmate ik vertraag, zal ik dichter bij het tempo van de luisterboeken komen, die ik nu nog te langzaam vind. 

(eindredactie: Angeline Jansen)

De eenvoudigste manier om te reageren is via facebook of michiel.nooren@outlook.com. Onder dit blog komt het reactieveld tevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Open op de klaplijst Reageer als en klik op Naam/URL. Voer je naam in en gebruik als URL: www.mn.nl. De reactie wordt dan gepubliceerd onder jouw naam

Begraven voor de wetenschap

Ja, ik geloof dat er iets bestaat na de dood, zoals me geleerd is. Maar ik geloof ook dat mijn lichaam waarde heeft, gezien de moderne ontwikkelingen op wetenschappelijk gebied. Daarom kies ik ook voor begraven in plaats van crematie, want door verbranding gaat veel kennis verloren.

 

Aanpassing 

Sommige ongeneeslijk zieken laten zich invriezen in de mening dat hun kwaal in de toekomst verholpen kan worden. Het lijkt mij vrij optimistisch om aan te nemen dat met name ouderdomsziekten genezen kunnen worden. Ook getuigt het van een wild vertrouwen in ons aanpassingsvermogen dat wij zouden kunnen aarden in een wereld die heel anders is dan de onze. Een wereld waarin dingen vanzelfsprekend zijn die wij nu nog niet kennen.

Zoals nu het boek als drager van informatie aan het verdwijnen is en wij dingen opzoeken op internet. Fysieke boeken zijn verworden tot hebbedingetjes of dragers van historische informatie. Een van mijn schoondochters heeft een enorme collectie boeken, ongelezen, omdat ze alleen boeken koopt die ze digitaal gelezen heeft en goed vindt.

Afstemming

Nee, ik wil niet eeuwig leven. Ik wil alleen een dienst bewijzen aan de wetenschap en aan afstammelingen. Onze kennis van het lichaam staat nog in de kinderschoenen. Het menselijk dna is technisch ontcijferd, maar de functie van eigenschappen is vaak duister en de combinaties van eigenschappen zijn eindeloos en moeilijk te doorgronden. 

Het zal nog wel een generatie of wat duren voor we dat systeem begrepen hebben. Daarbij zal het niet alleen gaan om de puur technische code en de koppeling van de eigenschappen, maar ook hoe ze gebruikt worden. Het lichaam is daarbij voorbereid op de meeste extreme omstandigheden. 

Koorts bijvoorbeeld is een uitstekende manier om bepaalde bacteriën te bestrijden. Alle organen moeten dan echter bij een hogere temperatuur functioneren. De lichaamstemperatuur verhogen heeft weinig zin als het hart ermee ophoudt en de betreffende persoon dood is. Dit vraagt een nauwkeurige afstemming van de organen op elkaar.

Uniek 

Wat is er uniek aan mijn lichaam? Er zijn genoeg mensen die zich laten begraven, waarom zou ik dat dan moeten doen? Welaan, ik behoor tot een bepaalde familie. Mijn afstammelingen hebben zo iets aan mijn lichaam, bijvoorbeeld aan de botjes die er nog lang zullen zijn en die dna dragen. Vandaar dat ik begraven wil worden en niet gecremeerd, voor het geval dat mijn nageslacht mijn erfelijke eigenschappen de moeite van het opgraven waard vindt. 

(eindredactie: Angeline Jansen)

De eenvoudigste manier om te reageren is via facebook of michiel.nooren@outlook.com. Onder dit blog komt het reactieveld tevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Open op de klaplijst Reageer als en klik op Naam/URL. Voer je naam in en gebruik als URL: www.mn.nl. De reactie wordt dan gepubliceerd onder jouw naam

Een wonderlijke verjaardag

De neuroloog heeft deze week mijn ergste angsten bevestigd. Gezien de snelheid van het ziekteverloop is het waarschijnlijk, dat ik over twee jaar totaal hulpbehoevend zal zijn en tot uit euthanasie over zal gaan. Toevallig kwam dit nieuws kort voordat mijn vrouw Angeline en ik onze verjaardagen zouden vieren, wat wij traditioneel tegelijk doen met de regerend vorst, dus nu op Koningsdag.

Traditiegetrouw

Ik heb altijd mijn verjaardag gevierd en Angeline heeft zich daar twintig jaar geleden bij aangesloten. Onze verjaardagen liggen dicht bij elkaar en wij hebben veel gemeenschappelijke vrienden. Een man of dertig komen er al gauw en die moeten ook allemaal te eten krijgen, want zo is de traditie. Gelukkig heeft Angeline vriendinnen die willen meehelpen zodat het voor haar ook een feest is. De meeste gasten kennen elkaar, al was het maar van de verjaardagen van vorige jaren. Het is gewoonlijk heel gezellig, zo zegt men.

Ongeloofwaardig
De mededeling van de neuroloog maakte deze verjaardag speciaal. Omdat de ziekte voortdurende aftakeling inhoudt, zou dit de laatste keer zijn dat ik min of meer geestelijk aanwezig zou zijn. Ik wilde de bijzonderheid van deze verjaardag benadrukken zonder dat ik de stemming te zeer drukte. Het moest wel een feestje zijn.

Hoewel één van de gasten, volgens Angeline, verbleekte tijdens mijn korte speech, bleef  de stemming goed. Misschien hielp het dat mijn mededeling zo extreem was. Ik kondigde mijn spoedige dood aan, terwijl ik stond en sprak, tekenen dat ik nog volop in leven was. Het was ongeloofwaardig voor veel aanwezigen, inclusief mijzelf.

(eindredactie: Angeline Jansen)

De eenvoudigste manier om te reageren is via facebook of michiel.nooren@outlook.com. Onder dit blog komt het reactieveld tevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Open op de klaplijst Reageer als en klik op Naam/URL. Voer je naam in en gebruik als URL: www.mn.nl. De reactie wordt dan gepubliceerd onder jouw naam

  

Waar ik 's nachts van wakker lig

Er zijn dingen waarvan je vindt dat je die anders had moeten doen. Vaak is zo’n mening te danken aan verworven inzichten; je weet wat er fout is gegaan. Soms heb je echter een fout gemaakt die je jezelf nooit vergeeft. 

Hoogmoed

Mijn mislukte dissertatie is een voorbeeld van de eerste groep blunders. Mijn promotor raadde mij aan mijn doctoraalscriptie over de industrialisatie van Den Haag uit te bouwen tot een proefschrift, maar daar zag ik niks in. 

Ik wilde de economische theorie toepassen op twee nieuwe tijdreeksen - de fabriekslijsten van Haarlem en Utrecht - en daarbij gebruikmaken van automatisering. Die stond toen nog in de kinderschoenen en was een oorlogsverklaring aan de gebruiker, terwijl mijn kennis van de economie aangevuld moest worden. Ook zou ik mij in de geschiedenis van twee nieuwe steden moeten verdiepen, want daar wist ik niets van.  

Het was een voorbeeld van ongekende zelfoverschatting. Zelfs als ik een genie was geweest, had ik deze opdracht niet kunnen volbrengen. Ik had ook haast om het binnen drie of vier jaar af te ronden, omdat ik nog meer te doen had in mijn leven. Dit megalomane project met with the failure it deserved. 
Op mijn journalistieke carrière heeft dit overigens geen nadelige gevolgen gehad en dat was mijn belangrijkste droom: journalist worden en vervolgens romanschrijver. Ik lig niet wakker van de mislukking van mijn dissertatie. 

IJskoude rivier
Wat mij wel veel nachtrust kost, is de bijna verdrinking van mijn oudste zoon in de Vecht.  Zoals alle peuters was hij voortdurend afgeleid en wij werden ongeduldig. We liepen dus vooruit, in de mening dat hij zou volgen. Toen ik omkeek zag ik dat hij een cassettebandje aan het afrollen was en zich op anderhalve meter van de ijskoude Vecht bevond. Omdat hij achteruit liep, had hij niet in de gaten dat hij de kade naderde. Gelukkig reageerde hij op mijn verzoek om stil te staan.
Uiteraard stond ik klaar om hem na te springen, maar de rivier was troebel en slechts enkele graden boven nul, zodat ik na vijf minuten vergeefs zoeken ook zelf ten onder zou zijn gegaan.

Volop excuses
Er waren volop excuses, zoals er bij dit soort ongelukken altijd zijn. Mijn schuld was echter duidelijk en daarmee zal ik moeten leven en dat is een stuk moeilijker dan leven met een half voltooid proefschrift. Er gaan jaren voorbij dat ik er niet aan denk, laat staan dat ik uit de slaap wordt gehouden. Maar het bijna ongeluk van mijn oudste zoon laat mij niet los.

(eindredactie: Angeline Jansen)

De eenvoudigste manier om te reageren is via facebook of michiel.nooren@outlook.com. Onder dit blog komt het reactieveld tevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Open op de klaplijst Reageer als en klik op Naam/URL. Voer je naam in en gebruik als URL: www.mn.nl. De reactie wordt dan gepubliceerd onder jouw naam

Een anonieme maar sterke wrok

Ik kan mensen haten om wat ze mij hebben aangedaan. Die mij hebben gepest en vernederd en mijn schooltijd tot een hel gemaakt. Wat zij precies hebben gedaan ben ik echter vergeten, evenals hoe ze heetten.

Hardnekkig links

Aan de basisschool heb ik alleen maar slechte herinneringen. Ik was voor die tijd een dikkertje en bovendien de kleinste van de klas en dus een voorwerp van pesterijen. Bovendien had ik het gevoel dat ik een mislukkeling was, die ieder jaar bij vergissing overging. Ik had steevast een onvoldoende voor schrijven, omdat ik linkshandig ben, een eigenschap die in de jaren vijftig niet werd onderkend. Mijn trage pogingen om rechts te schrijven, werden gezien als uitingen van onwil en koppigheid, ook als ik even moest nadenken voordat ik met de juiste hand, de rechter, een kruisje sloeg. Dat je hersens anders in elkaar zaten dan bij de meeste mensen, dat was de katholieke broeders onbekend - en mij ook. Nooit kreeg ik plaatjes of stempeltjes, hoe goed ik mijn werk inhoudelijk ook deed.

Juf in de deur
De laatste twee groepen ging ik naar een nieuwe school, die moderner was en waar jongens en meisjes in dezelfde klas zaten. Ook hier vond ik geen enkele aansluiting, zodat ik in de pauze op het muurtje bij de schoolingang zat en een boekje las.
Bovendien werd ik de inzet van een conflict tussen het hoofd van de school en de onderwijzers. Het ene moment zou ik de hoofdrol spelen in de schoolmusical en het volgende moment was ik figurant. Ik werd in de achtste groep (dat heette toen de zesde klas) niet in de VWO-klas toegelaten - de juf stond in de deuropening om mij de doorgang te belemmeren -, zodat ik in de klas die voorbereidde op lagere kantoorbanen terechtkwam. Gelukkig was daar een juffrouw met ambitie die mij bijles gaf, zodat ik uiteindelijk toch toelatingsexamen voor het gymnasium kon doen, op dezelfde school waar mijn broer zat.

Valse start
Mijn gymnasiumloopbaan begon slecht: het eerste jaar ging ik over met twee taken en het tweede sloot ik af met alleen maar onvoldoendes, behalve voor geschiedenis. Daarvoor had ik een acht, een cijfer dat ik sindsdien nooit meer gehaald heb, wat tijdens mijn studie geschiedenis verbazing wekte bij de andere studenten. Zij hadden op hun middelbare school zonder uitzondering voortdurend een acht voor geschiedenis, of hoger. 
Ik moest de tweede klas opnieuw doen, wat mij deze keer geen probleem opleverde. Ik haalde goede punten, kreeg vrienden en werd de langste van mijn nieuwe klas. Eén keer  probeerde iemand mij de pesten, maar met een vuistslag op de kin maakte ik daar een einde aan. De slag was zo hard dat ik ontvelde knokkels had, maar sindsdien werd ik nooit meer geplaagd. Zijn naam ken ik nog.

Blinde haat

Ik heb dus volop reden om te haten en ik voel die haat ook geregeld. Maar tot wie was die haat nou gericht? De ergste kwelgeesten heb ik uit mijn geheugen gewist als oninteressante lui. En met de overige klasgenoten had ik nauwelijks contact. Mijn herinneringen aan school beginnen pas in de tweede klas van het gymnasium toen ik was blijven zitten en een beetje om mij heen begon te kijken.

(eindredactie: Angeline Jansen)

De eenvoudigste manier om te reageren is via facebook of michiel.nooren@outlook.com. Onder dit blog komt het reactieveld tevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Open op de klaplijst Reageer als en klik op Naam/URL. Voer je naam in en gebruik als URL: www.mn.nl. De reactie wordt dan gepubliceerd onder jouw naam