MichielsRoman

vrijdag 30 september 2022

Lang leve de Boekenruil

Overal in Europa heb je ze, de openbare boekenruilen. Meestal zijn de afgedankte boeken in de landstaal, zodat je er niets aan hebt. Spaans en Italiaans kan ik ontcijferen, maar voor de lol doe ik dat niet. Teksten in het Tsjechisch of Hongaars zeggen me niks. Vlot lees ik alleen de drie moderne talen die ik ooit op school heb geleerd.

Feel bad-feel good
Bij een vorige vakantie liet ik me verleiden in een Duits dorp door de titel Im Sommerwind (2002). Dat het om een bundel heisse Geschichten ging, daar liet de dame op de kaft geen twijfel aan bestaan. Wie schetst mijn teleurstelling dat het eerste verhaal over een meisje ging dat op het laatste moment terugschrikt voor de Daad. Dit leidt tot onvrede bij haar vriend. Ook het feel good-gehalte van de andere verhalen was laag.
Afgelopen vakantie had ik gelukkig het ideale vakantieboek, over een ontluikende liefde op het Duitse waddeneiland Sylt. Het eindigt ermee dat de jonge marketingvrouw en de dierenarts zich daar ook vestigen, wat de titel Ein Zuhause auf Sylt (2022) al deed verwachten.

Langzamer, pa
Schrijfster Lena Wolf (Mia Morgovsky) houdt de vaart erin. De hoofdpersoon zit op pagina een naast haar te snel rijdende vader, op pagina vier horen we dat ze al jaren in onmin leeft met haar zus, op pagina zes blijkt dat haar vriend haar belazerd heeft, wat ze papa wil vertellen. Die heeft ook wat op zijn lever: “Ella, ich muss dir etwas sagen.’’
Verder komt hij niet, want hij botst op de gloednieuwe auto vóór hem. In het volgende hoofdstuk vormt zich een file, waarin ook de dierenarts staat. Ongeduldig, want de geit van de zus loopt op alle dagen van een tweeling, wat bij geiten zeldzaam is en vaak problematisch.

True love
Wolf is ook goed in edging. Na honderden pagina’s picknicken en naar de sterren kijken lijken ze elkaar eindelijk te gaan kussen, maar dan roept er iemand uit het raam en komt het er weer niet van. En als het er dan van gekomen is, gaat hoofdpersoon Ella nog een paar pagina’s twijfelen of het wel true love is van zijn kant...
Ik vertelde mijn vrouw over Lena Wolfs smakelijke bestseller. Denkend aan mijn recente interesse voor succesauteurs als de Duitse Heinz Konsalik en de Amerikaanse Danielle Steel zei ze : ”Dat moet je ook gaan doen, van die populaire verhalen schrijven. Dat kun je vast goed.”

De simpelste manier om te reageren is via facebook of michiel.nooren@outlook.com. Onder dit blog komt het reactieveld tevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Klik de klaplijst achter Reageer als open en klik op Naam/URL. Voer je naam in en als URL: www.mn.nl. De reactie wordt dan onder jouw naam geplaatst

vrijdag 23 september 2022

Muziek is bederflijke waar

Ik heb bijna altijd muziek in mijn hoofd. Wanneer ik afwas, mijn planten verzorg, loop te wandelen, steeds speelt er deuntje in mijn hoofd. Soms iets klassieks, meestal oude popsongs. Dat laatste verontrust mij. Naarmate ik ouder word, leef ik meer in het verleden dan toen de toekomst zich nog voor mij uitstrekte. Zoals bekend ben ik geen fan van wat de Fransen - ik ben net terug van de Côte d’Azur - aanduiden als de troisieme age.

Tijdloze Jimi
Gelukkig heb ik kinderen die van pop houden. Zij leven nog altijd met Jimi Hendrix en Queen. Mijn middelste zoon kwam met nummers van Bob Dylan van vóór mijn muzikaal ontwaken. Er is niets mis met mijn concentratie op oude popmuziek, bedacht ik laatst. Ik ken mijn klassieken, that’s all.

Gerustgesteld genoot ik van alles wat in mijn hoofd opkwam. Zoals Tina Turners imposante River deep, mountain high uit 1966:
“When you were a young boy, did you have a puppy
that always followed you around.
Now I’m gonna be as faithful as that puppy…”
En dan zwelt de muziek aan. Mooi nummer, goed gezongen, maar die tekst…Tina belooft hondentrouw. Letterlijk.

Subtieler
Die tekst is duidelijk achterhaald, het beeld roept nu ergernis op. Subtieler maar even gedateerd is de aanname dat de vrouw niet werkt. Bobby Goldsboro zingt in Hony (See the tree…):
“When I came home from working late.”
Zijn liefje zit zoals gewoonlijk bij de tv te huilen om een sad and silly late night show, omdat ze kennelijk niks beters te doen heeft.
Albert Hammond vertelde in 1973 dat een medestudente met hem wilde trouwen. Hammond reageert afwijzend.
“So I gave her up for music and a free electric band.”
Want anders moest hij ook voor zijn vrouw de kost verdienen en dan kwam er van muziek weinig meer. Toen een realistische aanname. De ideale vrouw was in veel muziekteksten een poppetje, "a cryin', talkin', sleepin', walkin', livin' doll" (1959) zoals Cliff Richard het uitdrukte.

vrijdag 16 september 2022

Multitasken met de caravan

Als mobiel vakantieverblijf lijkt de caravan verdrongen te worden door de camper. De kampeerterreinen zijn vol verbouwde VW-busjes met uitklapdak (voor extra hoogte) en Berlingo-bestelwagentjes met alleen bedden (omdat je in warme landen toch buiten leeft). En natuurlijk staan er enorme Adria’s en Globetrotters met keerbare autostoelen voor de zitruimte en een groot stuurwiel, waarachter bijna steeds een man zit, met een gezicht alsof hij de verantwoordelijkheid draagt voor een professionele vrachtcombinatie met aanhanger.

Macramékunst
De meeste sleurhutten hebben een nieuw leven gekregen als stacaravan. In veel landen fungeren ze als permanente vakantiehuizen. Ze worden uitgebreid met allerlei aanbouwsels en voorzien van een terras en een tuintje. Kabouters en een vlaggenmast buiten, macramékunst achter het raam. De mens heeft geen luxe woning nodig om gelukkig te zijn. Alleen een camping met betaalbare plaatsen en aardige buren.

Afsluitbaar
Omdat ze waterdicht zijn en afsluitbaar zie je caravans verder overal waar behoefte is aan schuilplekken en opslag van gereedschap, zoals bij tuindersbedrijfjes. Een bijzonder experiment in de negentiger jaren was om schrijvers er te laten verblijven in ruil voor een A4-tje fictie per dag. Dit zou het blad Schrijver en caravan voeden, waarvan de opbrengst de campingkosten moest dekken.
Het initiatief kreeg rijkelijk publiciteit en de schrijfcaravan stond op diverse manifestaties, waaronder Oerol op Terschelling en de boekenmarkt in Deventer. Het blad, waarvan sinds 1995 zeven nummers verschenen, verkocht echter slecht. Het experiment werd gestaakt en de caravan ging later in vlammen op, anders had hij vast een nuttige bestemming gevonden.

Met dank aan Cécile Sanders (research) en Angeline Jansen (eindredactie)

vrijdag 9 september 2022

Het gelijk van Ilja Pfeijffer

Het omslag van Ilya Pfeijffers La superba (2014) beeldt een oudere vrouw af alsof ze jong en sexy is. Nu worden sommige mensen mooi oud, maar, zoals de filmster Mae West: er komt een moment dat je beter kunt suggereren dan tonen. Een waar woord: van een afstand is het Genua van Pfeijffer heel mooi, zoals hij majestueus oprijst uit zee en opklimt tegen de beboste bergen. Van dichtbij springen vooral opgeproptheid en verwaarlozing in het oog.

Pislucht
Eeuwenlang was Genua de rivaal van Venetië. Een tijd lang was de Krim een deel van het Genuese imperium, zoals Cyprus en Kreta van Venetië waren. Maar terwijl la Serenissima tegelijk opdrong in de Povlakte, bleef la Superba ingeklemd door de bergen. Beide handelsrepublieken bouwden grote gebouwen, maar waar Venetiaanse stadspaleizen en kerken aan pleinen liggen of zich in de kanalen weerspiegelen, liggen de meeste architectonische juwelen van Genua aan smalle straten of aan naar pis ruikende stegen.

Strandarm
Aan Venetië denkend, verschijnt een heel palet films en boeken voor je geestesoog, lopend van de thillerfilm Don’t look now (1973) tot de zwaarmoedige roman Der Tod in Venedig (1911) van Thomas Mann.
De zoekterm Genua roept alleen beelden op van de ingestorte Autostrada en jawel, Ilja Pfeijffer. In zijn succesboek Grand hotel Europa (2019) levert hij felle kritiek op het massatoerisme. Venetië is een schoolvoorbeeld van een toeristenstad waar niemand woont. Een stad die zelfs toeristen trekt vanwege haar stranden in de directe omgeving. Genua heeft weinig strand, de haven neemt te veel plek in. Het is een werkstad, een soort Rotterdam. Amsterdam trekt meer toeristen, maar in Rotterdam wordt het echte geld verdiend.

De simpelste manier om te reageren is via facebook of michiel.nooren@outlook.com. Onder dit blog komt het reactieveld tevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Klik de klaplijst achter Reageer als open en klik op Naam/URL. Voer je naam in en als URL: www.mn.nl. Vreemd genoeg komt jouw naam dan in het reactieveld

vrijdag 2 september 2022

Domweg gelukkig op de camping

Mijn vrouw en onze dochter lopen in de zonovergoten bergen die steil oprijzen uit het dal dat de Engelberger Aa heeft gevormd. Ik ben in de caravan achtergebleven om een nieuwe post van mijn blog te schrijven. De trekkerstrook naast mij is leeg: de paar campers zijn vertrokken naar huis of naar het zuiden, waarheen wij hen na het weekend zullen volgen. Veruit de meeste gasten hier zijn Zwitserse Dauercamper die hun Wohnwagen met bouwsels hebben verruimd en met beeldjes of vlaggetjes hebben verfraaid.

Normaal praten
Het is vreemd. Als studenten sliepen we buiten of in shabby pensionnetjes. Toen we banen hadden, verbleven we in hotels. Pas later gingen we kamperen, omdat de kinderen dan rond de tent konden spelen terwijl wij van de zon genoten en losjes toezicht hielden. Meestal gingen we naar de Côte d’Azur, naar campings met zwembad en veel Nederlandse gezinnen, want het plezier van de kinderen stond voorop en dat werd zeer vergroot door vakantievriendjes die “normaal” praatten. Frans spraken wij alleen met het personeel van de camping en in de hypermarché.

Sociale camping
Toen de kinderen volwassen werden, hervatten we de hotelvakanties, tot mijn schoonzus een caravan wilde kopen en wij daaraan desgevraagd meededen. Toen herontdekten we de camping. In hotels staat privacy voorop en spreek je dus niemand. Op de meeste campings is dat onmogelijk. Iedereen groet elkaar en is behulpzaam. Als je enige taal gemeen hebt, raak je in gesprek, kamperen is een sociaal gebeuren.

Onpraktische auteurs
Misschien missen de meeste romanschrijvers de praktische interesse die kamperen vereist. In ieder geval zijn romans die op campings spelen moeilijk te vinden. Onlangs publiceerde Luitingh-Sijthoff Campinggeluk van Marjoleine Tel. Zij weet waar ze over praat, want zij heeft met haar man en drie zoons vele vakanties doorgebracht op een Nederlandse camping. Haar bundel bestaat uit drie delen: Een onverwachte zomer, Bruiloft op slippers en Grenzelooos genieten.

De feelgood-verhalen zijn alleen als epub en Storytel-luisterboek te krijgen. Dit scheelt de uitgever in de kosten, want gedrukte boeken zijn duur en vergen een flinke investering. Bovendien doen ze bij de lezer een beroep op altijd schaarse ruimte.
“Heerlijke reeks, echt genoten,” schrijft een lezer. “Sterker nog, ik denk dat ik ook ga kamperen”.

Met dank aan Cécile Sanders (research) en Angeline Jansen (eindredactie)

vrijdag 26 augustus 2022

Bisolvon bekt sexyer dan broomhexinehydrochloride

Als je hoest, raden vrienden je Bisolvon aan om het taaie slijm op te lossen, broomhexinehydrochloride zegt ze niks. Een reuma-aanval wil je een halt toeroepen met Remicade, liever dan met infliximab. En dat is ook de bedoeling van een merknaam, dat hij vertrouwen inboezemt en lekker in de mond ligt.

Wereldwijde mab
Geneesmiddelen hebben drie namen. De eerste is die van de werkzame stof, de chemische formule. Die wordt geregistreerd bij de toezichthouder, voor Europa het European Medicine Agency (EMA) in Amsterdam. De meeste medische professionals zal deze naam weinig zeggen over de toepassing, vandaar de informatieve vaknaam die toepassing en werking aangeeft.

Bij het al genoemde vaknaam infliximab staat in voor een immunologische aandoening en de x voor reumatische artritis. Verder is het een monoclonale antibody, een mab dus, een beschermende stof die door een genetisch gemanipuleerde cel wordt afgescheiden. Deze naamgeving is zeer informatief, maar levert evenmin als de chemische samenstelling makkelijk uitspreekbare namen op. De naam is wel eenduidig en internationaal, terwijl de farmaceuten in de marketing tegen elkaar opbieden met aansprekende fantasienamen.

Levensreddende schokken
Van de drie namen kom je in de literatuur alleen de marktnaam tegen en dan zelden. De Mexicaanse schrijfster Leonora Carrington schreef in Down below (1944) over het hartmedicijn Cardiazol: “Stuiptrekkingen schokten door mijn lichaam, ik was hartverscheurend afzichtelijk en trok grimassen die zich over mijn hele lichaam voortzetten. Toen ik bijkwam, lag ik naakt op de grond.”
Gerrit Krol luchtte in Duivelskermis (2007) zijn hart over het Parkinsonmedicijn Levodopa dat
“… bij toediening de patiënt weer een bijna-normaal mens maakt. Het gaat echter gepaard met een bijverschijnsel: het creëert spoken, demonen en macabere toestellen waarvan je je geen voorstelling kunt maken als je ze niet gezien hebt.”
Afschrikwekkende verhalen, terwijl medicijnen alleen toegelaten worden als ze bijna alle gebruikers goed doen. Veel middelen zijn levensreddend of stellen mensen in staat een normaal leven op te bouwen in plaats van weg te kwijnen. Maar aan dat soort wonderen zijn we gewend; de literatuur wil uitzonderingen.

vrijdag 19 augustus 2022

Filosofie wél goedbetaald

Ik heb mijn vriendin hoog zitten qua algemene ontwikkeling, maar dit had ik niet verwacht: boekenplanken vol met klassieke werken. De werken van Nietsche, Kant, Aristoteles, Epicurus, to name but a few. En duidelijk gebruikt en voorzien van allerlei briefjes, geen boeken voor de sier dus, maar informatieverschaffers.
De dag daarop wandelde ik met een vriend in de duinen en ook hij bleek zijn klassieken te kennen. Niet alleen Erasmus had hij gelezen, maar hij deelde met mij zijn visie op Meester Eckhart. Ik kende diens naam van de studie geschiedenis, maar daarmee hield mijn kennis van die middeleeuwse theoloog wel op.

Mager resultaat
Ik had na deze ervaringen een sterk gevoel van tekort schieten, hetzelfde gevoel dat ik bij de jaarwisseling heb als ik John Lennon so it is Christmas and what have you done hoor zingen. Ik heb alleen de filosofie van de geschiedenis echt bestudeerd en daarvan was ik niet onder de indruk. Ik vond de resultaten mager en zei dat ook tegen mijn docent, die mij prompt voor het betreffende tentamen een zes gaf met een heel lange min.

De filosofie van de geschiedenis is echter maar een klein onderdeel van de wijsbegeerte en alle denkwerk sinds Plato moeten toch heel wat hebben opgeleverd, zou je denken.

Sofwarehuizen
Mijn researcher toverde desgevraagd artikelen tevoorschijn die uiteen liepen van zes filosofische ideeën waar je “echt iets aan hebt” tot de vraag wat je “in vredesnaam” hebt aan een filosoof.
Duidelijk is dat de studie van de filosofie financieel veel oplevert. Softwarehuizen betalen goed voor mensen die de valkuilen van het nadenken kennen. Ook vinden mensen het leuk om eens anders naar de wereld te kijken. Op het terrein van zingeving of duiding is de oogst van 2500 jaar niet groot. Plato zei dat we als het ware vastgebonden zijn in een grot en slechts de schaduwen zien van de werkelijkheid. Dat is nog zo.

De simpelste manier om te reageren is via facebook of michiel.nooren@outlook.com. Onder dit blog komt het reactieveld tevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Klik de klaplijst achter Reageer als open en klik op Naam/URL. Voer je naam in en als URL: www.mn.nl. Vreemd genoeg komt jouw naam dan in het reactieveld

vrijdag 12 augustus 2022

Een leerzame verkoudheid

Zit ik net bij te komen van het omineuze bezoek aan de neuroloog, word ik verkouden. Snipverkouden, met een loopneus en een rauwe keel van het hoesten. Dat laatste houdt ook mijn partner uit de slaap, zodat de stemming in huize Nooren matig is, ondanks het fantastische zomerweer.

Alles overheersend
Mijn Parkinsonachtige aandoening gaat niet meer over, terwijl mijn verkoudheid na een weekje zal verdwijnen. Niettemin beheerst de kwaal nu mijn leven. Zij laat zich niet negeren, maar eist voortdurend aandacht op, doordat ze me dwingt om te snuiten of te wachten tot de hoestbui voorbij is. Bovendien past verkoudheid slecht bij het warme weer. Hij hoort bij kou en ongemak, niet bij de het genot van zwoele avonden op het dakterras.

Bijna goed
Terwijl ik proestend mijn planten bewaterde, besefte ik dat verkoudheid een gevalletje is van bijna goed. De kwaal dwingt je in het nu te leven, en dat wil ik graag. Ik heb ook geen keus, al was het maar omdat ik 71 ben. Ieder moment kan een geliefde of ik zelf getroffen worden door een invaliderende kwaal of ten val komen met rampzalige gevolgen.
“Je moet niet meer dan een jaar vooruitkijken,” zei een vriend. Hij had niet de illusie dat hij zelfs maar kon zien wat er de komende twaalf maanden zou gebeuren. De termijn was bepaald om praktische redenen, zoals vakantieplanning.

Ontzaggelijke schalen
Het eigenlijke doel is de dag te beginnen met in het nu te leven. Zolang ik verkouden ben, is dat niet moeilijk. Maar ook daarna moet het mogelijk zijn en dan in positieve zin. Zoals genieten van de pracht van een nieuwe zomerdag, in Vlam laat de dichter Hendrik Marsman (“Aan Holland denkend…” 1936) zien hoe het moet:
Schuimende morgen
en mijn vuren lach
drinkt uit ontzaggelijke schalen
van lucht en aarde
den opalen dag.

vrijdag 5 augustus 2022

Daar sta je dan

Neurologie is een ambachtelijke specialisatie. De arts krabt onder je voeten, vraagt je met de ogen zijn vinger te volgen en beklopt je knie met een nikkelen hamertje. Vervolgens weet hij wat er mis is en waardoor dat komt. Als alles goed gaat, tenminste. Ik heb helaas geen bekende ziekte zoals Parkinson en moest dus gescand worden. Misschien waren er bloedingen of tumoren. Dat bleek niet het geval. Gevraagd of dat goed nieuws was, zei de specialist alleen: “er is wel iets aan de hand”. Mijn angst dat na een eindeloze reeks onderzoeken een obscure ziekte zou worden gevonden waarvoor geen medicijn bestaat, noemde ze “realistisch”.

Hulpbehoevend
Daar stond ik. Als de aftakeling in het huidige tempo doorgaat, ben ik binnen vijf jaar hulpbehoevend. Ik ben dan 76, terwijl mijn ouders allebei nog fit waren toen ze ver in de tachtig waren. Daar had ik ook op gerekend, maar helaas: ik heb maar een handvol jaren en dan is het Schluss.
Kostbare jaren, die ik goed moet besteden. De Duitse schrijver Hermann Hesse (o.a. Steppenwolf 1927) ziet als een van de weinigen in ouderdom een volwaardige levensfase met een taak, namelijk “eilanden van vrede” zijn. Dat is moeilijk, want het verval en de eindigheid van het bestaan veroorzaken bij mij juist haast en onvrede.

Zonder ventjes
De Amerikaanse schrijver Philip Roth schreef op gevorderde leeftijd Everyman (2006), over een schilder die constateert dat zijn werk middelmatig is (zoals mijn schrijfwerk).
Zijn succes bij de vrouwen is ook voorbij, wat hij zeer betreurt, zoals veel mannelijke auteurs. Wat dat aangaat kun je beter vrouw zijn. Veel vrouwen hebben geen moeite om afscheid te nemen van verliefdheid en seks. Annemarie Oster constateert in Mooi geweest (2012) ‘Mensen van mijn leeftijd met de lente in hun hoofd’, daar kun je maar beter met een boog omheen lopen.’ En Helga Ruebsamen (o.a. Op Scheveningen 1988) laat een van haar oude weduwes tevreden rijmen: ‘Heerlijk hè, zo zonder ventjes. Lekker rustig en toch de centjes.’

vrijdag 27 mei 2022

Terug naar de radio

Ik houd niet van reünies, maar voor die van de Wereldomroep maakte ik graag een uitzondering. Ik ben altijd graag naar het riante gebouw in Hilversum gereden, waar nu AvroTros zit, die het voor de gelegenheid ter beschikking had gesteld.
In mijn tijd – de jaren tachtig - gaf het vliegtuigvormige pand driehonderd Wereldomroepers onderdak. Concurrentie via internet bestond nog niet. “Wij” hadden een eigen mediaschooltje, in het eigen bos, en een kloeke vijver met fontein. Radio Nederland Wereldomroep was geen bedrijf zoals het Noordhollands Dagblad, maar een instituut.

Nabij Timboektoe
Ik ontdekte de Wereldomroep doordat mijn vrouw een kortegolfradio had meegenomen op haar stage. Zo hoorde ik in een dorpje op driehonderd kilometer van Timboektoe nieuws en reportages van thuis. Dat maakte indruk op een journalist van een provinciale krant.

De reünie was tien jaar na de opheffing van de Wereldomroep. Ik was zelf al twintig jaar geleden vertrokken naar het bankwezen, zodat ik mocht aannemen dat veel collega’s van toen waren overleden of niet in staat om naar de Witte Kruislaan te komen.

Alsnog gefeliciteerd
Er waren evengoed genoeg bekenden. Ze waren ouder geworden en vaak dikker, onherkenbaar soms, maar gelukkig spraken ze mij aan. Eén van de mensen die ik zelf herkende, was een man die vrouw was geworden en over wie ik een verhaal had gemaakt in de Dodo, het schrijversblaadje voor de omroep.
Hoewel ik de gender-problematiek dus serieus nam, was ik naar de studio gevlucht toen zij jarig was en – zoals toen gebruikelijk bij vrouwen – gekust werd. Twintig jaar had dit laffe gedrag mij achtervolgd en ik gaf haar meteen drie zoenen, wat haar verbaasde, want ze wist amper wie ik was.
Tevreden over mezelf, ben ik vroeg weggegaan. De bekenden die er waren, had ik gesproken en ik merkte dat zij meer hadden uit te wisselen met andere, meer recente collega’s. Het was niet mijn feestje, maar ik had gedaan wat ik wilde. Hoewel ik later leidinggevende werd en daarna speechwriter voor de topman van een groot bedrijf, denk ik met weemoed terug aan mijn tijd bij de radio. Ik had tien jaar plezier en werd gewaardeerd. Ik ben weggegaan op het hoogtepunt.

Ik houd een blogpauze in juni en juli. Op vrijdag 5 augustus verschijnt de volgende post

vrijdag 20 mei 2022

Droomloopbaan heeft een prijs

Het is een onooglijke pocket, maar het gaat niet naar de boekenruil zoals veel uit mijn bonte verzameling literatuur. Bonjour tristesse van Francoise Sagan is te bijzonder. Ik heb de Franse editie van 1954, het jaar van publicatie. De eerste druk is het bepaald niet. Het omslag meldt dat er al 830.000 op de markt zijn gebracht. Dat is veel, ook voor Franse begrippen.

Sportieve Jaguar
Bonjour tristesse is het bewijs dat mijn schrijversdroom zo gek niet was, al is hij voor mij niet uitgekomen. Voor haar wel: ze was 17 toen ze debuteerde en meteen wereldwijd succes had. De eerste royalties besteedde ze aan een tweedehands Jaguar X-type. Ze kreeg meteen een Bonjour-reisrubriek in het vrouwenblad Elle en schreef het ene boek na het andere, zij het dat ze het succes van haar eersteling niet evenaarde. Ze was ook actief als toneelschrijfster en filmregisseur en realiseerde zo twee andere onderdelen van mijn loopbaandroom.

Het geluk woonde niet in haar huis. Ze scheidde twee keer, dronk te veel, gebruikte cocaïne, werd veroordeeld wegens belastingfraude en kreeg een ernstig auto-ongeluk (in een Aston Martin-sportwagen).

Tussenmens Rijneveld
Droomloopbanen zoals die van Sagan zijn zeldzaam en in Nederland onbekend, tenzij je Sterre Guyt meetelt. Zij debuteerde op haar tiende met het kinderboek Alys en de slechte elfen (2016) en was meteen een bestsellerauteur.
In het Nederlandstalige volwassenencircuit zijn de debutanten ouder. Marieke Lucas Rijneveld was 24 toen ze debuteerde met de bekroonde gedichtenbundel Kalfsvlies (2015). Twee jaar later volgde de roman De avond is ongemak (2018), dat als The discomfort of evening in Engeland een Bookerprijs won.
Arnon Grunberg was 23 toen hij debuteerde en doorbrak met Blauwe maandagen (1994). Ondanks zijn fantastische carrière benijd ik hem niet. Zijn relationele leven is omstuimig en hij werd pas vader op zijn vijftigste. Rijneveld worstelt met haar geslachtelijke identiteit. Ze is biologisch vrouw, maar voelt zich een “tussenmens”, tussen man en vrouw in. Een lastige situatie. Kennelijk gaat een succesvolle schrijversloopbaan ten koste van huiselijk welzijn. Misschien hecht ik te veel aan mijn geluk om succes te hebben.

Met dank aan Cécile Sanders (research) en Angeline Jansen (eindredactie)

De simpelste manier om te reageren is via facebook of michiel.nooren@outlook.com. Onder dit blog komt het reactieveld tevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Klik de klaplijst achter Reageer als open en klik op Naam/URL. Voer je naam in en als URL: www.mn.nl. Vreemd genoeg komt jouw naam dan in het reactieveld

vrijdag 13 mei 2022

Leerzaam joy-douchen

Ik had mij gasbesparend in vijf minuten gewassen en stond nog even gasverspillend te joy-douchen. Toen kwam uit het niets het besef hoe arrogant ik was geweest om te denken dat ik zonder kwalen tachtig zou worden. De meeste van mijn vrienden hebben ernstige aandoeningen en sommige zijn medicijnafhankelijk, ik blogde daar al over. Zij zijn ongeveer van mijn leeftijd. Had ik echt verwacht er met darmkanker af te komen? De chemotherapie was vreselijk, maar werd gevolgd door gezonde jaren waarin ik onder andere de roman Een kleine promotie schreef en een camino liep van vijfhonderd kilometer.

Lucas Cranach der Aeltere: Jungbrunnen/The Fountain of Youth (1546)

Doodvonnis herzien
Toen ik de diagnose kanker kreeg, was alles gericht op geruststelling. De grens tussen curatief (genezing) en palliatief (verzachtend) was niet scherp en de medische wetenschap kon “veel meer doen dan je denkt’’. Alsnog zou ik binnen een paar jaar sterven. Latere onderzoeken sloten gelukkig steeds meer onheil uit en nu zit ik hier: kankervrij. Dat wél.

Dat eerste gesprek met het medisch team was inhoudelijk onverwacht heftig. Toch waren het geen verpletterde mensen die samen bij het ziekenhuis wegfietsten. Mijn partner en ik konden weinig met het doodvonnis. Het zou weken geduurd hebben voor de vreselijke werkelijkheid tot ons zou zijn doorgedrongen. Hoe lang weet ik niet, wegens herziening van het vonnis.

Why we age
Het zal dus wel even duren voor het parkinsonnieuws helemaal is ingedaald. Dat er verwerking plaats vindt, weet ik onder andere door twee verjaardagscadeaus. Mijn middelste zoon gaf mij vorige maand het boek Lifespan. Why we age – and why we don’t have to van David Sinclair (2019). Aangezien ik vrees eind juli te horen dat mijn snelle veroudering onvermijdelijk is, leg ik dat boek voorlopig in de kast.
Gelukkig gaf de vriendin van mijn zoon mij een paar weken later alsnog Ronald J. Frederick’s handleiding to use the wisdom and power of your emotions to get the life you really want. Dat ik gevoelens verdring, is zeker. Bovendien heeft het boek een toepasselijke titel: Living like you mean it. Inderdaad, het wordt tijd om het leven serieus te nemen.

vrijdag 6 mei 2022

Geen gewoon bommetje

Niet alleen in Oekraïne vallen bommen. Ook in Nederland en wel in de Amsterdamse Rivierenbuurt waar ik woon. Het is geen gewone bom, maar hij heeft dezelfde ontwrichtende kracht. Het betreft mijn verwijzing naar de neuroloog wegens “Parkinsonachtige klachten”. Als ik trillerige spasmen had, was de zaak helemaal duidelijk. Die heb ik niet. Wel is mijn evenwicht slecht, praat ik langzaam en reageer ik traag. Dat is allemaal ongemerkt erger geworden en dat klopt, want Parkinson is een progressieve ziekte.

Sterke generatie
Veel is onduidelijk en er is nog geen diagnose, maar dat ik vroeg verouder is there for all to see. Er ligt een schaduw over mijn toekomst en wat erger is: over de toekomst van mijn geliefden. Zij zullen een medicijnafhankelijke echtgenoot, vader c.q. vriend hebben die in het medisch circuit zit met de deprimerende afwisseling van hoopgevend en neerdrukkend nieuws.

Voor veel leeftijdsgenoten is dit niets nieuws, maar mijn achtergrond deed anders verwachten. Mijn ouders waren ver in de tachtig toen ze voor het eerst een ziekenhuis als patiënt betraden en niet als bezoeker. Op mijn leeftijd, 71, meende ik nog vele gezonde jaren voor me te hebben. Misschien bestaan er effectieve medicijnen voor mijn aandoening.

Vermanend vonnis
Uiteraard hebben romanciers het ziektethema opgepakt. Jan Wolkers beschrijft de dodelijke kanker van zijn geliefde in Turks fruit (1969). In De dag dat ik mijn naam veranderde (2021) van Bibi Dumon Takis is de hoofdpersoon aanwezig bij de diagnose van haar zus. “U zult dit niet overleven,” zegt de specialist plompverloren. Het heeft iets van een dienstaanwijzing. Next stop: UMC Central Station, end of this train. En dan de vermaning: Denkt u bij het verlaten van de trein aan uw eigendommen?

Untermensch
Toepasselijker in medisch zin is Het uur van de specialisten (2019) van Barbara Zoeke. Na een val blijkt de hoofdpersoon een progressieve spierziekte te hebben. Tijdens de experimentele therapie beseft de succesvolle man dat hij er uitziet als een wrak. “Ongeschikt als volksgenoot. Ongeschikt voor de eindzege,” denkt hij, want Hitler is aan de macht en wil af van zwakke en zieke volksgenoten. Het “euthanasieprogramma” van de Nazi’s lijkt het eigenlijke onderwerp van het verhaal.
Het woord euthanasie roept de vraag op, of ik het hele proces van aftakeling wil doormaken. Die vraag kan ik niet beantwoorden vóór ik weet wat ik heb en wat mijn prognose is. Dat duurt nog wel even en tot die tijd neem ik het ervan. Vier weken weg met de caravan en er getuige van zijn dat kleindochter Vera haar eerste pasjes zet. En dan, eind juli, weet ik meer over mijn aandoening.

Met dank aan Cécile Sanders (research) en Angeline Jansen (eindredactie)

De simpelste manier om te reageren is via facebook of michiel.nooren@outlook.com. Onder dit blog komt het reactieveld tevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Klik de klaplijst achter Reageer als open en klik op Naam/URL. Voer je naam in en als URL: www.mn.nl. Jouw naam komt dan in het reactieveld

vrijdag 29 april 2022

Feesten moet mogen

Mag je een feest organiseren terwijl miljoenen Oekraïners have en goed verloren hebben en/of in het buitenland bivakkeren, terwijl de achterblijvers door Russische granaten in stukken worden gereten? Heb je recht op gezelligheid en plezier terwijl de inwoners van de gigastad Shanghai wegens corona opgesloten zijn in hun kleine flatjes en ons eigen land zucht onder een gierende inflatie waarvan het einde nog niet in zicht is?

Mijn vrouw en ik
Mijn vrouw (2 mei 1953) en ondergetekende (18 april 1951) hebben op Koningsdag onze traditionele verjaardagsparty gehouden. Vorig jaar was hij verlaat en het jaar daarvoor geschrapt wegens coronabeperkingen. Daarvóór hebben we elke Konings- en eerder Koninginnedag met familie en vrienden lol gemaakt. Ook tijdens de wrede oorlog in Syrië, de vliegramp in Oekraïne en tal van andere catastrofes, ver weg en dichtbij.
Natuurlijk verandert de betekenis van het event naarmate we ouder worden. We blikken vaker dankbaar op onze levens terug en denken minder aan de onzekere toekomst.

Dagboek voor Anne
Als je met het leed in de wereld rekening houdt, kun je nooit feesten. En wat het persoonlijk perspectief betreft, is Anne Frank ons lichtend voorbeeld. Op 12 juni 1942 werd zij 13 en dat werd gevierd. Zij kreeg zelfs als cadeau een roodgeruit schrift om een dagboek bij te houden. “Ik zal hoop ik aan jou alles kunnen toevertrouwen,” lezen we op de afbeelding in Rian Verhoeven’s Anne Frank was niet alleen (2019).
Vader Otto Frank moet hebben geweten dat zijn dochter vooral narigheid te wachten stond. De vorige maand nog was de jodenster ingevoerd en moesten joodse ingezetenen geld en sieraden inleveren bij de bank Lippmann Rosenthal. Van zijn Duitse contacten wist Frank dat dit nog maar het begin was. Toch zal hij blij zijn geweest die dag.

Op naar Bevrijdingsdag
Het lijkt het beste om het joodse spreekwoord te volgen: “leef matig maar vier alle feesten.” A.s. woensdag 4 mei herdenk ik de slachtoffers van de Nazi’s vlakbij op het Merwedeplein, bij het beeldje van Anne die vertrekt naar het achterhuis.
Donderdag zal ik Bevrijdingsdag vieren. En volgend jaar weer partyen op Koningsdag. We moeten het leed van de wereld de aandacht geven die het verdient, maar er niet steeds aan denken. Dat vermeerdert alleen maar de totale hoeveelheid ellende en lost niets op.

De simpelste manier om te reageren is via facebook of michiel.nooren@outlook.com. Onder dit blog komt het reactieveld tevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Klik de klaplijst achter Reageer als open en klik op Naam/URL. Voer je naam in en als URL: www.mn.nl. Jouw naam komt dan in het reactieveld

vrijdag 22 april 2022

Indianen veroverden de wereld

“Dus eigenlijk hebben de Indianen de wereld veroverd. Culinair dan.” Mijn vrouw zei het verbaasd, het was contra-intuïtief. We raasden over de snelweg, na een familiebijeenkomst in Noord Frankrijk. Hoewel de meesten bezorgd waren over de CO2-uitstoot en het tekortschietende energiebeleid van het rechtse kabinet, had niemand bezwaar tegen de afgelegen locatie van de meeting. Het gehucht Viller is moeilijk bereikbaar met het OV, zodat iedereen de vijfhonderd kilometer erheen per auto had afgelegd. Progressief zijn is vóór alles een levensgevoel

Slachtoffers gezocht
Talrijk waren de opvattingen die de aanwezigen in grote lijnen deelden. Het was klimatologisch vijf voor twaalf, kernenergie was onacceptabel en we moesten consuminderen. En de Indianen waren slachtoffers van het blanke imperialisme. Dat zij alle keukens van de witten veroverd hadden, paste niet bij het gevoel dat blanken de onderdrukkers waren en de mensen van kleur de slachtoffers.

Vuist maken
Dat de Indianen door de witman schandelijk behandeld zijn, staat buiten kijf. Minder wordt er echter gesproken over het onrecht dat de Native Americans elkaar aandeden. Verbaasd over een van de talrijke indiaanse oorlogen, vroeg een blanke aan een stamhoofd of de Indianen niet beter samen een vuist konden maken tegen de opdringende kolonisten. Dat ging er bij de chief niet. Als het ene Indianenvolk betere jachtvelden had dan een ander, lag het voor de hand die in te pikken zodra de mogelijkheid zich voordeed. De kolonisten waren qua jachtvelden oninteressant. Zo simpel was het.

Wraakproduct
Hoe dom kan je zijn, vraag je je als superieure blanke af. Hoewel: superieur? In de plantenveredeling waren de indianen minstens onze gelijke. Hun tabak vond ingang bij alle volkeren en kan door de schadelijkheid worden gezien als de wraak van de roodhuiden. Zegenrijke uitvindingen van de Indianen, zo constateerden wij al kilometervretend, waren daarentegen de bruine boon, de mais en de “oerhollandse” aardappel.
“En de tomaat, natuurlijk,” zei ik. “Ik zou trouwens wel pizza lusten, als we eindelijk thuis zijn.”
“Goed idee’’, antwoordde mijn partner. “Maar dan wel een lekkere, zo’n échte Italiaanse.”

donderdag 14 april 2022

Verjaardag nooit business as usual

Ik denk dat iedereen wel iets doet om zijn verjaardag te vieren, al is het maar door de gelukwenskus van zijn partner in ontvangst te nemen of zichzelf te trakteren op een gebakje. Daarna is het bij velen business as usual. Ik behoor tot de minderheid die zijn verjaardag een gebeurtenis maakt waarvoor hij vrienden en familie uitnodigt. Ik heb al mijn verjaardagen gevierd; sinds mijn generatie in de kleine kinderen kwam na de vrijmarkt op Koninginnedag. De kinderen zijn intussen volwassen en we hebben een koning, maar woensdag 27 april hoop ik het glas te heffen op het bereiken van mijn 71-ste levensjaar.

Bezorgde kinderen
De mensen die “er niks aan doen’’ hebben daarvoor uiteenlopende redenen. Ontkenning van het ouder worden is er een van. De verjaardagsgasten vragen onvermijdelijk “hoe oud word je nu precies” en dat wil je niet weten omdat je nog zoveel plannen hebt en de ouderdom met gebreken komt. Liever houd je het vaag en hanteert het motto ”je bent zo oud als je je voelt” en dat is altijd veel jonger dan de spiegel of de bezorgdheid van je kinderen je vertellen.
Een andere reden is de twijfel of de genodigden komen opdagen en het leuk vinden.

Onvergetelijke schooltijd
In de literatuur blijft het niet bij lege stoelen en ongemakkelijke stiltes. In Het feest (2019) van Dimitri Casteleyn viert de hoofdpersoon zijn 50^ste verjaardag uitsluitend om wraak te nemen op zijn gasten, die zijn kostschooljaren tot een hel hebben gemaakt. De sterke eerste zin van de roman voorspelt al weinig goeds: Ik vergeet nooit wat mijn moeder me op haar sterfbed zei. Wat moeders precies zei, lezen we pas op de volgende pagina: “Vier uitbundig elke dag die je krijgt. Het is zo voorbij.”
Wanneer de hoofdpersoon zijn stervende moeder ook nog vraagt “Mag ik met je mee?” is wel duidelijk dat deze roman de lezer niet aanmoedigt tot verjaardagsviering.

Hetzelfde geldt voor het vaak opgevoerde toneelstuk The birthday party (1957) van Harold Pinter. Dit stuk is van een Pinteriaanse vaagheid, maar duidelijk is dat de viering eindigt met de ontvoering van de jarige door twee sinistere ongenode gasten.

Goed gezelschap
Ik denk dat ik mijn verjaardagen vier omdat ik dan de personen om me heen heb die mij vergezellen op mijn reis door de jaren. Natuurlijk ben ik op de leeftijd dat terugkijken aantrekkelijker is dan na te denken over wat de toekomst zal brengen. Evengoed ben ik op Koningsdag in gezelschap van mensen die van mij houden. Het wordt zeker gezellig.

Met dank aan Cécile Sanders (research) en Angeline Jansen (eindredactie)

vrijdag 8 april 2022

Tijdloos thema vereist

Om een verhaal klassiek te maken, moet het opgebouwd zijn rond een tijdloos thema. Mary Shelley deed het bewust met Frankenstein (1818), wat zij begon met een citaat uit Paradise lost (1667) van John Milton:
Did I request thee, my maker, from my clay
to mould me man? Did I solicit thee
From darkness to promote me?
In het geval van Frankenstein eist het monster van zijn schepper een vrouw om zijn eenzaamheid weg te nemen. De maker vindt één monster al genoeg en weigert een tweede te maken.

Strange case
Robert Stevenson produceerde twee klassiekers, Treasure Island (1883) over het vinden van een schat en The strange case of Dr Jekyll en Mr Hyde (1886) over het kwade in de mens. Charles Dumas schreef Drie musketiers (1844) over vriendschap en De graaf van Monte Cristo (1845) over wraakzucht. De hoofdpersoon wordt na zijn verloving valselijk beschuldigd door een rivaal en gevangen gezet. Als hij na veertien jaar vrijkomt, wil hij maar één ding: wraak nemen. Gelukkig vertelt een stervende medegevangene hem over een schat op het eilandje Monte Cristo, zodat hij ruime financiële middelen heeft om zijn doel te bereiken.

Beetje ertussenin
De Russische schrijver Ivan Gontsjarov creëerde met Oblomov (1858) het tegendeel van Dumas’ Edmond Dantés. Die streeft monomaan naar zijn doel, terwijl Ilja Oblomov zich van alles voorneemt en volstrekt niets doet.
De meesten van ons staan qua doelgericht handelen tussen Oblomov en Dantés in. Ik zelf heb mijn best gedaan om schrijver te worden, maar er niet alles aan opgeofferd. Ik wilde een vast inkomen, een partner en kinderen. Inderdaad heb ik twee romans geschreven, waarvan de Rivierenbuurtthriller In de schaduw van de Wolkenkrabber samen met mijn researcher Cécile Sanders. Een kleine promotie heb ik alleen geschreven en gaat over een oudere bankmedewerker, geen Dantés en ook geen Oblomov. Geen tijdloos thema, veroudering, want vroeger werden mensen niet oud. Een klassieker zal het niet worden.

Met dank aan Cécile Sanders (research) en Angeline Jansen (eindredactie)

vrijdag 1 april 2022

Zijn we te lang Warmduscher geweest?

Sinds de Russische bezetting van de Krim ontaard is in een grootschalige oorlog in Oekraïne vragen de Duitsers zich af of ze niet meteen in 2014 Poetin hadden moeten stoppen. Zijn Angela Merkel en consorten watjes geweest, slappe Warmduscher in plaats van fiere Kaltduscher? Intussen lijkt er meer op het spel te staan dan de dagelijkse warme douche, die we toch al ingekort hadden voor het milieu.

Geruststellend
De autoriteiten zijn geruststellend over Poetins roebels-voor-gasplan, maar dat waren ze ook over de toenemende inflatie. Daarmee zou het wel loslopen, verzekerde onze eigen bankbaas Klaas Knot ons nog een paar maanden geleden. Intussen ligt de geldontwaarding boven de 10% en bedraagt ons koopkrachtverlies honderden euro’s per maand. Elke maand weer, want het lijkt me sterk dat alles weer goedkoper wordt als Rusland en Oekraïne vrede sluiten.

Oliepitjes
Staat ons een nieuwe hongerwinter te wachten? De ex van homoschrijver Gerard Reve, dichteres Hanny Michaelis, noteerde in 1944/45 wat ze uit het raam zag: ”In een paar huizen zie je het vage lichtschijnsel van kaarsen of oliepitjes flikkeren, maar de meesten zitten in het donker. We tuimelen van de 'verheven' hoogte van de 20e eeuw pardoes in de diepe afgronden van de middeleeuwen.” Toen waren de mensen gewend aan ontberingen, zoals duisternis, koude en gebrek aan voedsel.
Zo erg als toen zal het niet worden, maar we zullen verarmen en met weemoed terugdenken aan onze vroegere overvloed. Toen we iedere ochtend onder de warme douche stapten en er zolang bleven staan als ons milieubewustzijn toestond. Gas was er genoeg.

Met dank aan Cécile Sanders (research) en Angeline Jansen (eindredactie)

vrijdag 25 maart 2022

Herenigd, maar dan?

“Guck mal, das ist der Papa”. Pas na deze woorden van haar zoontje ziet de vrouw het: de haveloze, verslagen man op de stoep is haar echtgenoot, die jaren tevoren strak in het uniform naar de glorieuze oorlog vertrok. Harald Jänher wijdt in Wolfszeit (2019) een heel hoofdstuk aan de Heimkehr der ausgebrannten Männer na WO II. Een moeizame terugkeer naar een vrouw die mannenberoepen heeft uitgeoefend en zonder hem heeft overleefd. Alleen het naoorlogse tekort aan mannen verhinderde dat aan de traditionele mannelijke dominantie een einde kwam, stelt Jähner.

Vreemd veilig
Wolfszeit. Deutschland und die Deutschen 1945-1955 is een geschiedwerk. In de fictie is de problematiek van de hereniging niet vaak beschreven en zelden vanuit het standpunt van de vrouw. Een geslaagde uitzondering is 22 Brittannia Road van de Britse Amanda Hodgkinson. Zij debuteerde met het nu hoogst actuele boek in 2012, tien jaar vóór de huidige massale scheiding van Oekraïense gezinnen. De mannen trekken daarbij ten strijde en de vrouwen vertrekken met hun kinderen naar veilige gebieden, vaak in onbekende buitenlanden.

22 Brittannia Road is het adres in Ipswich waar een Pools stel de draad weer probeert op te pakken. Hij is na de Duitse bezetting van Polen in het verre Frankrijk terechtgekomen. Zij heeft met haar zoontje in de Poolse bossen de Nazi-terreur overleefd, soms met rauwe eieren en boomschors als enig voedsel. De materiële herstart is lastig, maar het terugvinden van de liefde voor elkaar is nog moeilijker.

Verre vriend
In Nederland produceerden de schrijvers Charles den Tex en Anneloes Timmerije Het vergeten verhaal van een onwankelbare liefde in oorlogstijd (2014). Na de Japanse verovering van het toenmalige Nederlands Indië komt de echtgenote in een Jappenkamp terecht. Haar echtgenoot is piloot en vlucht naar Australië. De roman houdt het midden tussen een historisch reconstructie en een roman. Voor beide partners geldt echter dat abscence makes the heart grow fonder. Het is dus een verhaal dat Oekraïense vluchtelingen meer hoop geeft dan Brittannia Road. Dat laatste boek is wel realistischer, vrees ik.

Met dank aan Cécile Sanders (research) en Angeline Jansen (eindredactie)