zaterdag 3 oktober 2015

Motor weer opgestart maar stinkt een beetje

 
Gelukkig heb ik weer wat geschreven en twee dagen heb ik zelfs de 500 woorden gehaald. Zodra de teller boven de doelstelling kwam, stopte ik en ging van het mooie weer genieten, zo opgelucht was ik. Ik kwam weer op gang toen ik de opzet van een van de laatste scènes van het boek bekeek. Ook daar, net als in de eerste episode, speelt poep een rol.
“Is dat nu wel verstandig, al die aandacht voor de ontlasting,” vroeg een meelezer bezorgd. “Zit iemand daarop te wachten?”



Behoorlijk balen

Goede vraag. In ieder geval baalt de hoofdpersoon zelf vreselijk van dat poepgedoe. Tot zijn 59-ste was hij gezond, dacht weinig na over zijn lichaam en wilde niks weten over de samenstelling van zijn ontlasting. Tot aan deze luxesituatie een einde kwam. Het is goed mogelijk dat mensen zich laten afschrikken door de wc-scènes, maar ze zijn essentieel. Diederik gaat door een proces van moeilijke bewustwording. Hij wordt ermee geconfronteerd dat hij saaier en trager wordt, minder aantrekkelijk en geestig, inadequaat. Daar komt de rare ontlasting bij, die hij niet kan negeren. Hij moet zichzelf opnieuw uitvinden maar weet nog niet hoe.

Stille getuigen
Onze Diederik houdt zijn toiletproblemen zoveel mogelijk voor zichzelf, maar zelfs privacy is hem niet gegund. In de al genoemde scène vertelt hij zijn zoon Sebas dat hij kanker heeft. Die reageert minder verbaasd dan zijn vader verwacht.
 “Dit is echt klote pap. Ik was er al bang voor, maar hoopte dat het iets anders was.”
“Hoe bedoel je dat, ik vertel het je voor het eerst.”
“Ik merk toch dat je opvallend vaak naar de wc gaat? En je hebt geen prostaatprobleem, je plast luidruchtig. En toen ik een keer na je op de wc kwam, had je haastig schoongemaakt, omdat je telefoon ging. Toen zag ik dat er iets aan de hand was. Daarvoor was me al opgevallen dat het vreemd rook.”
De zoon voelt het ongemak van de vader.
“Papa, ik heb die ziekte bestudeerd.”
“Maar waarom heb je niks gezegd?”
“Doe eens een checkup, pap, dat heb ik verschillende keren gezegd, hoewel je telkens boos reageerde. Doe mee aan het bevolkingsonderzoek voor darmkanker, zelfs dat heb ik gezegd, maar je vond zulke onderzoeken onzin. Wat had ik meer kunnen zeggen. Pap, je poep ruikt niet goed? Jezus, ik ben je zoon.”

Het reactieveld komt tevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Probleem met plaatsing? Klik de klaplijst achter Reageer als open en klik op Naam/URL. Voer je naam in en als URL: www.mn.nl. Alleen je naam komt in het reactieveld. Het reactieveld komt tevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Probleem met plaatsing? Klik de klaplijst achter Reageer als open en klik op Naam/URL. Voer je naam in en als URL: www.mn.nl. Alleen je naam komt in het reactieveld.

 

 

 


donderdag 24 september 2015

Vastgelopen, dus eerst maar wat klooien met excel



Zoals ik al blogde, vond ik het eng om met vakantie te gaan: zou ik daarna de productie weer kunnen opstarten? Even leek het wel te lukken, maar nu zit ik echt vast.
“Hoeveel heb je deze week al geschreven?” vroeg mijn partner gisteren, toen ik stond te koken. Ze verwachtte 2000 woorden, of misschien 1000, zeker niet minder.
“Niks,” zei ik naar de koekenpan kijkend. “Wil je trouwens paprikapoeder op de tofoe?”

Dan maar storyboarden
Vorige week was ik optimistisch, omdat ik ideeën had. Die heb ik nog steeds. Ik was deze week op yoga. We stonden collectief te wankelen met één been opgetrokken, om vervolgens op een krachtige uitademing het zwevende been naar achter te strekken en de armen naar voren te duwen. Op die manier stoot je de dagresten uit. Het was zo’n absurd groepsgebeuren dat ik meteen een yogascène wilde inplannen. Maar waar moet die komen in het verhaal? Dat was vóór de vakantie bij bijna iedere scène duidelijk, maar nu is de context een probleem voor me. Veel eerder dan verwacht moet ik inventariseren en vaststellen wat voor scène waar nodig is. Dat ga ik dan volgende week maar doen, ik heb vandaag wel een werkbaar storyboard gemaakt in excel; dat is tenminste iets.

Behoefte aan boost
Deze vertraging is erg frustrerend. Ik wil weer vaart maken, net als Diederik. In het volgende fragment zit hij naast Iris in de SUV van haar man, ze staan in de file. Diederik vraagt zich af waarom ze contact met hem zoekt, met hem wil samenwerken:
 “Hij is niet de man die haar werkende leven zal opvrolijken of haar loopbaan een boost kan geven. Hij verlangt zelf vurig naar een boost. Second wind wil hij krijgen, een bevrijdende versnelling van het tempo, zoals die zich juist op dat moment in het verkeer voordoet. De ruimte tussen de auto’s neemt toe en in plaats van geïrriteerd voort te kruipen, cruisen ze weldra weer ontspannen over de autobaan.”

Het reactieveld komt tevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Probleem met plaatsing? Klik de klaplijst achter Reageer als open en klik op Naam/URL. Voer je naam in en als URL: www.mn.nl. Alleen je naam komt in het reactieveld. Het reactieveld komt tevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Probleem met plaatsing? Klik de klaplijst achter Reageer als open en klik op Naam/URL. Voer je naam in en als URL: www.mn.nl. Alleen je naam komt in het reactieveld.

 

 

 

zondag 20 september 2015

Graag een storyboard als Kerstcadeau

Het is herfst en tussen de buien en de stormen komt het einde van het jaar in zicht. Dan zal het land kaal en koud zijn en heb ik, Inch´Allah, 100 pagina´s met scènes uit het leven van Diederik. Dit manuscript wordt door de meelezers bekeken en van commentaar voorzien. De ergste inconsequenties, ongeloofwaardigheden en overbodigheden komen dan aan het licht. Ook zal na die analyses duidelijk zijn wat de sterke punten zijn van het verhaal. En vervolgens? 

Artiest of administrateur?
Misschien moet ik een huisje huren op een woest eiland als La Gomera en me door lange wandelingen en diepe meditaties openstellen voor het Grote Inzicht, maar zo ben ik niet, dat is iets voor artiesten. De administratieve aanpak past mij beter.
Er zijn drie thematische spanningsbogen in Te grijs: de ontwikkeling van Diederiks gezondheid, van zijn huwelijk en van zijn maatschappelijk functioneren. Die spanningsbogen lopen door het hele verhaal en hebben subboogjes in ieder van de pakweg 12 hoofdstukken.
Door in december alle pakweg 36 scènes een plek te geven op deze landkaart, krijg ik een story board met de structuur van mijn boek. Een geweldig Kerstcadeau zou dat zijn. In januari begin ik vervolgens de stukjes te harmoniseren en ontbrekende scènes toe te voegen. Uiteindelijk ligt er in september een strak georganiseerd, soepel lopend verhaal. Nogmaals, Inch’ Allah, als de Muze het wil.

Leven geen hobby
Intussen moet ik nog gewoon produceren. Ik werk nu aan de scène waarin Diederik en Claudia op het strand van het al genoemde Canarische eiland La Gomera hun huwelijk evalueren.
“Het strand is een smalle strook lavazand tussen rotsmuren en een ziedende zee. Af en toe klinkt boven het gebulder van de golven het gezang van Duitse hippies die een ritueel opvoeren voor de zonsondergang.
“Ik kan zo niet door met je” zegt Claudia. “Ik wil een partner die me blij maakt, die me het gevoel geeft dat ik een leuk mens ben, een aantrekkelijke vrouw. Die me het gevoel geeft dat het leven fijn is of althans de moeite waard. En jij doet dat niet.”
Ze kijkt hem aan, geschrokken van haar eigen woorden. De Duitsers lopen nu achter elkaar in een kring over het zand. Een van hen heeft een klein kind op de schouder dat uitgelaten mee kraait.
“Zo wil ik me voelen als ik bij je ben. Af en toe. Nooit is te weinig.” zegt Claudia en begint te huilen. Diederik trekt haar tegen zich aan en mompelt over haar haren heen:
“Leven is niet mijn hobby. Sorry.”

Het reactieveld komt tevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Probleem met plaatsing? Klik de klaplijst achter Reageer als open en klik op Naam/URL. Voer je naam in en als URL: www.mn.nl. Alleen je naam komt in het reactieveld. Het reactieveld komt tevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Probleem met plaatsing? Klik de klaplijst achter Reageer als open en klik op Naam/URL. Voer je naam in en als URL: www.mn.nl. Alleen je naam komt in het reactieveld.

 

 

 

zondag 13 september 2015

Waar ging dat boek ook al weer over?

Onvermijdelijk heb ik in de vakantie aanvankelijk veel aan Te grijs gedacht. Ik zag steeds leuke locaties voor scènes. Zoals de Romeinse brug van Cordoba in de middaghitte. Graag had ik Diederik en Claudia uit hun aironditioned auto laten stappen en deze lange brug opgeleid, aanvankelijk luidruchtig ruziënd, maar geleidelijk tot stilte gebracht door het geweld van de zon en, uiteindelijk bij de andere oever aangekomen, eensgezind in hun honger naar schaduw en verkoeling. Daarmee zou ik de hele roman samenvatten in één scène. Dit ambitieuze plan vervaagde echter naarmate mijn hoofd en lijf zich vulden met het Zuid-Spaanse hier en nu.

 
Een man in het nauw
Ik weet niet of de brugscène er ooit komt, want locaties in eigen land hebben de voorkeur. Een samenvatting van de roman heb ik al gemaakt. Een lezer wees me erop dat hij na alle blogs over het schrijfproces wel eens iets meer wilde horen over het verhaal zelf. Welnu, dat gaat over het moment in het leven van een man waarop wat hij doet allemaal niet goed meer is. Zijn grapjes en verhalen zijn minder gewenst, op het werk speelt hij een ondergeschikte rol, zijn liefdesuitingen zijn verkeerd en op het verkeerde moment. Lichamelijke gebreken doen hun intrede, ziekte en dood beginnen deel uit te maken van het dagelijkse leven. Dit proces leidt dikwijls tot trotse ontkenning en isolement, maar soms ook via acceptatie tot een nieuw positief levensgevoel.

Diederik heruitgevonden
Dit proces krijgt vlees en bloed in de vorm van de hoofdpersoon Diederik. We weten al van het eerste blog dat hij zestig jaar oud is en vreest darmkanker te krijgen. Die steeds toenemende angst blijkt terecht, maar de behandeling van zijn kanker is kansrijk. De tweede spanningsboog is de slijtage van Diederiks huwelijk met lerares Claudia, die bij hem weggaat en na de diagnose resoluut terugkeert. De derde rode lijn is Diederiks gedwongen aanpassing aan een nieuwe werkorganisatie en nieuwe technieken. Een invoelende, veel jongere collega begeleidt hem daarbij met stevige hand. We ontmoeten Diederik als hij verward is en gedemoraliseerd. Wanneer we afscheid nemen heeft hij zich heruitgevonden en weer zin in zijn bedreigde leven. De slopende behandeling van zijn ziekte valt buiten dit verhaal.

Nog steeds creatief
Ik heb ruim 70 pagina’s klad en nog 30 kantjes te gaan voor het concept klaar is. Dan moet ik er een gestructureerd en onderhoudend verhaal van maken. Bij die gedachte zakt de moed me in de schoenen, maar niet geschoten is altijd mis. Het belangrijkste is dat de creatieve stroom aanhoudt. Op mijn eerste ochtendlijke fietstocht kwam ik langs de door watergeweld ontregelde VU en zag meteen een dramatische ziekenhuisscène voor me, waarbij de door panische angst gekwelde Diederik met bed en al wordt geëvacueerd. Claudia komt aanstormen, maar door een administratieve fout is haar partner lange tijd onvindbaar. Weer een item voor het ideeënlijstje, samen met die brugscène. Ik heb weer zin om aan de slag te gaan.

Het reactieveld komt tevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Probleem met plaatsing? Klik de klaplijst achter Reageer als open en klik op Naam/URL. Voer je naam in en als URL: www.mn.nl. Alleen je naam komt in het reactieveld. Het reactieveld komt tevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Probleem met plaatsing? Klik de klaplijst achter Reageer als open en klik op Naam/URL. Voer je naam in en als URL: www.mn.nl. Alleen je naam komt in het reactieveld.

 

vrijdag 21 augustus 2015

Best eng om nu op vakantie te gaan

Ik ga eindelijk met vakantie en dat vind ik eng. Tot nu toe is de productie van Te grijs zeer voorspoedig verlopen. Op 1 juni had ik alleen een ambitieus plan om 2500 woorden per week te produceren plus een geïllustreerd blog over het creatieve proces. Eind dit jaar zou ik dan een kladtekst van 50.000 woorden klaar hebben.
Ik ben nu nog geen drie maanden verder en de teller staat al op 35.585. De reacties op de tekst zijn per saldo heel positief, Met de blogs zijn de zaken ook boven verwachting verlopen. Dit blog is nummer 13. De 12 vorige afleveringen zijn 683 keer opgevraagd, dus 57 keer per blog.




Wilde rit zonder kramp
Van schrijfkramp heb ik Goddank tot nu toe nooit last gehad. Op elke productiedag heb ik binnen een paar uur de geplande hoeveelheid woorden ruimschoots gehaald. Op 22 juni schreef ik zelfs 1011 woorden en met veel plezier ook. Ik heb grote behoefte om deze wilde rit te onderbreken om na te denken over de verdere marsroute. De grote vraag is echter of de stroom bij mijn terugkomst uit Spanje weer op gang komt. Ik zal volgende week in de kathedraal van Cordoba een kort gebed omhoog sturen, meer kan ik niet doen. In mijn blog van 12 september hoor je hoe het mij bij terugkeer vergaan is.

Voorbeeld van Diederik en Claudia
De plannen voor Spanje zijn nog vaag. Angeline en ik zullen ons laten leiden door het voorbeeld van Diederik en Claudia die op pagina 68 een dorpje op Sicilië bezoeken.
“Ze dronken een espresso aan de bar van een café en liepen hand in hand de dorpsstraat af. Ze bestudeerden een doodsbericht op de muur van een vervallen huis, keken toe hoe een oude vrouw in het zwart vanuit de schaduw de zonovergoten straat overstak en wezen elkaar op wegschietende hagedissen. Precies in de pas waadden ze door een melange van licht, geur en geluid, de tijd was onbelangrijk, het doel van de tocht nog een verrassing. Het was één van die momenten dat alleen het hier en nu telde en zij tweeën het centrum waren van het universum.”
dat was het. Ik sluit nu af en ga naar Sail. Zondag vliegen we.

Het reactieveld komt tevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Probleem met plaatsing? Klik de klaplijst achter Reageer als open en klik op Naam/URL. Voer je naam in en als URL: www.mn.nl. Alleen je naam komt in het reactieveld. Het reactieveld komt tevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Probleem met plaatsing? Klik de klaplijst achter Reageer als open en klik op Naam/URL. Voer je naam in en als URL: www.mn.nl. Alleen je naam komt in het reactieveld.

 

 

 

zaterdag 15 augustus 2015

De pen is een wapen, schrijven is imperialisme

Ik heb nu twee derde van mijn tekst in klad gereed, maar zoek nog naar de juiste strategie. Ik schrijf iedere werkdag een fikse portie nieuwe kladtekst, fatsoeneer oude fragmenten aan de hand van commentaar van de meellezers en plan nieuwe scenes. Het is me intussen niet meer duidelijk in welke fase van het proces ik me bevindt en welke de fases van het proces moeten zijn. Een boek, voor twee euro gekocht in een kringloopwinkel, gaf me meer inzicht.



Plannen vaak vaag
Het was niet een van de talrijke gidsen voor het schrijverschap, maar een historische studie: Europa’s koloniale eeuw van mijn oude hoogleraar Henk Wesseling. Met scherpzinnigheid en humor beschrijft hij hoe de westerse landen en Japan in een paar decennia van de negentiende eeuw grote delen van de Derde Wereld annexeerden.
Het begon meestal met een grove afbakening van het gebied en een vaag plan van aanpak. Vervolgens bezette de koloniale macht een aantal strategische locaties. Vandaaruit verkenden troepen het gebied en ontsloten het. In laatste fase bedachten de bezetters een hiërarchisch structuur en voerden die in. Zo veranderde een vrij willekeurige verzameling landschappen en volkeren in een keurige kolonie.

Rommelige verzamelingen
Het viel me op hoeveel deze fases lijken op het schrijven van een boek. Eerst is er de definitie van het terrein en wat de schrijver daarmee wil. In mijn geval wil ik een roman schrijven over een 60-jarige man uit de Nederlandse middenklasse. Dan komt de bezetting van strategische punten: de synopsis met de ankerpunten van de verhaallijn. Hierop volgt de ontsluiting van het gebied door het beschrijven ervan in kladtekst. De afsluitende fase is die van de organisatie van de tekst met alle personages en hun acties op verschillende locaties in een hiërarchie van hoofdstukken. Op die manier verandert een rommelige verzameling tekst in een helder en goed leesbaar verhaal.

Schrijven
Het zou efficiënter zijn om al in een vroeg stadium een hiërarchische structuur te bedenken en daar vervolgens de nieuwe tekst in onder te brengen. Het is mij niet gelukt. Ik wist onvoldoende van mijn werkterrein en ben het nu al schrijvend aan het ontsluiten. Deze fase is onvermijdelijk en kan niet worden overgeslagen. Dit te aanvaarden, heb ik geleerd van de geschiedenis. Zo zie je: de pen is een wapen en schrijven een (onschuldige) vorm van imperialisme.

Het reactieveld komt tevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Probleem met plaatsing? Klik de klaplijst achter Reageer als open en klik op Naam/URL. Voer je naam in en als URL: www.mn.nl. Alleen je naam komt in het reactieveld. Het reactieveld komt tevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Probleem met plaatsing? Klik de klaplijst achter Reageer als open en klik op Naam/URL. Voer je naam in en als URL: www.mn.nl. Alleen je naam komt in het reactieveld.

 

 

 

zaterdag 8 augustus 2015

Je bedenkt het en nu zit je er aan vast


Veel lezers van dit blogje hebben als journalist of tekstschrijver gewerkt. Bij dat beroep hoort de droom om uiteindelijk een grote roman te schrijven. Anderen komen uit de wetenschap en willen wel eens vrijuit schrijven, zonder methodologische verantwoording en voetnoten. Ik maak me sterk dat de meeste lezers al een keer aan een verhaal zijn begonnen of al fictie hebben gepubliceerd. In dat geval zullen ze zich herkennen in de volgende vraag: hoe serieus neem je je fantasie? Als je iets bedacht hebt, is dat dan een vaststaand feit waarop je voortbouwt? Of ga je twijfelen en verander je iets drie keer om tenslotte te constateren dat het een onbenullig detail is en weg kan?



It’s raining men-showergel
Al in mijn derde blog schreef ik, dat Diederiks collega Iris naar bloemenhoning ruikt. Zeven blogs later heb ik helaas nog geen duidelijk idee van die veelzeggende geur. Ik vertelde dat tegen mijn dochter Miesja die meteen energiek zei: “dan gaan we dat uitzoeken”. Dus fietsten we naar de Kalverstraat en vroegen in zeven zaken met geurende verzorgingsproducten naar iets met honinggeur. De keus was ruim, maar het was het steeds nét niet.
“Kunt u iets meer vertellen?” vroegen de medewerkers. ”Waar hebt u die geur geroken of voor wie is die bedoeld?”
Miesja vertelde dat ik een boek schrijf waarin een van de personages naar honing ruikt en dat ik nu wil weten welke geur het precies is. Het was een absurd verhaal, maar het motiveerde wel. We kregen onder meer Maruka Honey Shampoo aangereikt, Honey I washed the Kids-zeep, Honey Trap-lippenbalsem en It’s raining men-showergel aangereikt. Pas in de zesde winkel, bij Douglas, was het raak. Alien-parfum van Thierry Mugler, daar rook Iris naar, een chique geurtje. Helaas bleek het parfum op basis van amber, niet van honing.

Dan maar niet chique
“Dan is het dit niet,” zei ik.
”Is dat nou omdat het zo duur is?” vroeg Miesja, want ze kent mijn schraperigheid. Dat speelde in dit geval echt geen rol. Het was de honing die ik miste.
“Maar Diederik weet dat toch niet?” zei mijn dochter terecht. “Hij gaat in die vergadering toch niet vragen of er echt honing in haar verzorgingsproduct zit?”
Ik aarzelde lang. Bij de Etos hadden we iets geroken dat heel dicht in de buurt kwam, maar de Etos is natuurlijk wat gewoontjes. Ik wilde Iris graag een vleugje chique geven, maar de feiten lagen nu eenmaal anders. Ik rook nog een keer aan de honey & milk shower cream, pakte een fles en wilde afrekenen.
“U kunt er nog een pakken, meneer, ze zijn twee voor een prijs, ” zei de kassière. Ik ging meteen terug voor een tweede fles, want ik ken Iris nu. Ze laat zo’n voordeeltje niet schieten. Het is een intelligente en succesvolle vrouw, zonder kapsones. Fijn om haar in mijn verhaal te hebben.

Het reactieveld komt tevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Probleem met plaatsing? Klik de klaplijst achter Reageer als open en klik op Naam/URL. Voer je naam in en als URL: www.mn.nl. Alleen je naam komt in het reactieveld. Het reactieveld komt tevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Probleem met plaatsing? Klik de klaplijst achter Reageer als open en klik op Naam/URL. Voer je naam in en als URL: www.mn.nl. Alleen je naam komt in het reactieveld.

 

zaterdag 1 augustus 2015

Meelezers willen betere behandeling pensionado's

De meeste oordelen over de kladtekst zijn binnen en in het algemeen zijn ze positief en bemoedigend. Sommigen hebben kritiek op  de lichte ironie in bepaalde scènes. Een ervan gaat over Diederiks angst voor het zwarte gat van de pensionering. Hij en echtgenote Claudia bezoeken op advies van een vriendin een trendy kunstexpositie in Amsterdam. Geen show van meesterwerken, maar een depotselectie van televisiepersoonlijkheden. Diederik en Claudia bekijken de collecties en gaan dan voor Kaffee und Kuchen naar het museumrestaurant. Hier volgt de tekst.

fragment 1:Twee stents
“De meeste tafeltjes zijn bezet door ouderen die duidelijk alle tijd van de wereld hebben. Als Claudia naar de wc is, luistert Diederik naar de gesprekken. Over de expositie wordt weinig gepraat, die hebben ze bekeken, dat is klaar. Medische kwesties staan nu weer centraal.
“Gelukkig konden ze nog net een stent plaatsen,” zegt een heer aan het tafeltje naast hem.
”Ik heb er nu twee,” biedt zijn gesprekspartner tegen hem op. “Het maakt alle verschil.”
Iemand heeft op de tafel van Diederik een krant achtergelaten. Vijftigplusser kansloos op arbeidsmarkt staat er in grote letters Hij heeft het vaker gelezen, maar nu is hij zestig en vreest hij voor zijn baan. Hij zal geen nieuwe vinden en dan pensionado zijn.”

 
fragment 2: Verse spritsjes
De heren naast hem maken blije geluiden. Ze krijgen spritsjes bij de koffie. Geen saaie verpakte koekjes, maar verse sprits. Een van de mannen, vlotter dan de andere, maakt er een grapje over tegen het meisje dat behalve koffie met sprits ook saucijzenbroodjes voor hen neerzet. De heren zijn niet dik, maar hebben een flinke buik. Net als meer bezoekers kijken ze uit het raam, waar hagel neerslaat op de straat en haar schaarse gebruikers.
“Achteraf een geluk dat mijn fiets zonder stroom stond,” merkt de vlotte op. ”En dat parkeren valt wel mee, ik vind het niet erg om een stukje te lopen en ik heb een paraplu.”
Iets verderop zit een grijs echtpaar met bijna identieke kleren te zwijgen. Ze hebben hun spritsjes op en beginnen nu aan de appeltaart. Geleidelijk voelt Diederik zijn keel dichtknijpen. Deze onthaaste wereld van de gepensioneerden zal ook zijn wereld worden.”

Retouchering gewenst
Een meellezer vindt het fragment hierboven een onsympathieke karikatuur van de pensionado’s. Hun levens hebben veel meer inhoud dan Diederik ziet. Ik heb moeite met die kritiek. Natuurlijk ziet Diederik een karikatuur van de situatie. Dat is namelijk de reden voor zijn angst. Andere meelezers waarderen de scene als leuk en doelmatig. Toch vinden ook zij dat ik de ouderen met iets meer warmte moet neerzetten, dat leest prettiger. Ik vind het verwennerij. Mijn gepensioneerden zitten lekker warm bij de koffie te chillen, terwijl het buiten hagelt. Ik verras ze met verse spritsjes en nu moet ik ze ook nog retoucheren met een warm penseel. Het zij zo. De lezer heeft altijd gelijk.
Het reactieveld komt tevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Wil je reageren? Klik de klaplijst achter Reageer als open en klik op Naam/URL. Voer je naam in en als URL: www.mn.nl. Alleen je naam komt in het reactieveld. Het reactieveld komt tevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Probleem met plaatsing? Klik de klaplijst achter Reageer als open en klik op Naam/URL. Voer je naam in en als URL: www.mn.nl. Alleen je naam komt in het reactieveld.  

zaterdag 25 juli 2015

Wie schrijft, blijft gelukkig maar even

Wie schrijft die blijft is een uitdrukking die de auteur in spe hoop geeft in moeilijkere fases van het scheppingsproces. Weken en maanden zit de kunstenaar achter zijn tafel te tikken. Om hem heen doen mensen gewichtige dingen op hun werk of gaan zorgeloos van het ene amusement naar het ander. De schrijver bezoekt natuurlijk ook vermaak, maar zijn werk laat hem nooit lang los. Logisch dat hij zich wel eens afvraagt of hij zijn tijd niet beter kan besteden. Zijn antwoord is nee, want hij denkt en hoopt een kunstwerk te maken dat nog jarenlang lezers zal vinden en vermaken.

Sigaretten en schrijfmachines

Die vermeende duurzaamheid van het boek veroorzaakt allerlei problemen, want de wereld verandert en de techniek ontwikkelt zich in hoog tempo. Scènes raken snel gedateerd. Soms is dat een voordeel. Neem de volgende zin “Diederik draaide een nieuw vel papier in zijn schrijfmachine en stak een sigaret op“. Het is meteen duidelijk dat dit zich afspeelt in een onvoorstelbaar ver verleden. Voor de jongere lezer heb ik daarom een foto toegevoegd van een jonge Diederik-lookalike tijdens een nachtdienst bij de Wereldomroep. Overal schrijfmachines, bakjes en mapjes. Nergens een beeldscherm. Omdat roken op het werk tegenwoordig uiterst gevoelig ligt, heb ik mijn held etend weergegeven.

Porsche met i-pod

Lastiger wordt het met scènes uit het heden. Je wilt technische details geven voor de herkenbaarheid. Je doet een personage een Porsche Carera cadeau om te laten zien dat hij succesvol en dynamisch is. Over tien jaar is deze vervuilende benzineauto waarschijnlijk het symbool van zijn asociale behoudzucht en maatschappelijke neergang.
Lastiger nog is de elektronica. De TomTom zal over een paar jaar verdwenen zijn, net als de i-pod: navigatie en muziekluisteren doen zelfs ouderen dan op de telefoon. En hoelang zullen we die “afstandsbediening van ons leven” nog nostalgisch aanduiden met haar historische spraakfunctie?

Eeuwig sluimeren

Het is onmogelijk om een goede balans te vinden tussen een verslag met levendige eigentijdse details en een verhaal dat duurzaam is en dus minder direct. Misschien moet je er ook geen probleem van maken. Zelfs veel bestsellers lopen maar een paar maanden als een trein en raken daarna in de vergetelheid. De voorraad wordt uiteindelijk gerecycled. Bij de schrijver en zijn vrienden handhaven enkele boeken zich nog enige decennia op de plank. Eén exemplaar sluimert in het depot van de Koninklijke Bibliotheek. Het zal daar eeuwen blijven, vergeten.
Het reactieveld komt tevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Wil je iets opmerken? Klik de klaplijst achter Reageer als open en klik op Naam/URL. Voer je naam in en als URL: www.mn.nl. Alleen je naam komt in het reactieveld. Het reactieveld komt tevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Probleem met plaatsing? Klik de klaplijst achter Reageer als open en klik op Naam/URL. Voer je naam in en als URL: www.mn.nl. Alleen je naam komt in het reactieveld.

           

donderdag 16 juli 2015

Wachten op het Eerste Oordeel

De laatste nachten slaap ik onrustig, want het Eerste Oordeel nadert. Het eerste stuk van Te grijs gaat naar de meelezers. Als zij zich met moeite door de toegestuurde tien pagina’s heen worstelen, moet ik mijn conclusie trekken. Wat ik dan doe, weet ik niet. Ofwel concludeer ik dat het verhaal goed is, maar verkeerd opgeschreven. Dan probeer ik mijn referenten zoveel mogelijk kritiek te ontlokken en ga ik op die basis opnieuw aan de slag. Of ik kom tot het besef dat de tekst gelul is, omdat de inhoud warrig is en onopwindend. In dat geval druk ik op de delete-knop en hang de pc aan de wilgen.



Teerbeminde rechtersHet voelt alsof ik mezelf overgeef aan een college van negen rechters dat achter een tafel zit, op een verhoging. Collectief kijken ze neer op mij, een van die vele mannetjes die denken dat ze kunnen schrijven. In de werkelijkheid zijn de meelezers mijn beste vrienden, indeed: een is mijn echtgenote. De groep heeft zeker vijftien non-fiction boeken gepubliceerd, maar de romanproductie is met vijf boeken bescheiden. Daarvan zijn er bovendien vier geschreven door Thomas Lindblad, lijvige cult-romans voor de gay scene.  . De vijfde is In de schaduw van de Wolkenkrabber van ondergetekende en Cécile Sanders. Zij en mijn ex-Wereldomroepcollega Ramȯn du Pré zijn de enige schrijfprofessionals.
Leuk willen zijn
Ik weet dat mijn meelezers niet zullen aarzelen om de gebreken van de tekst aan mij duidelijk te maken. Ik heb geen idee waar zij het mes in zullen planten. Soms worden mijn ogen vochtig tijdens het schrijven van één van de vele droevige passages. Over die scenes maak ik me nog het minste zorgen. Waar ik over tob zijn de grappige scénes en meer dan alle andere reacties vrees ik één zin: “Ik begrijp dit stukje niet, maar misschien is het grappig bedoeld”. In dat geval moet ik niet gaan uitleggen, maar de moutstroop en de gist pakken. Dan wijd ik me aan mijn brouwhobby onder het motto: mijn boek is misschien beroerd, maar mijn bier is best.



Het reactieveld komt tevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Reageren? Klik de klaplijst achter Reageer als open en klik op Naam/URL. Voer je naam in en als URL: www.mn.nl. Alleen je naam komt in het reactieveld. Het reactieveld komt tevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Probleem met plaatsing? Klik de klaplijst achter Reageer als open en klik op Naam/URL. Voer je naam in en als URL: www.mn.nl. Alleen je naam komt in het reactieveld.
 
 

zaterdag 11 juli 2015

Een verleidelijk voorbeeld: Georges Simenon

De Belgische krimi-auteur Georges Simenon schreef een boek in vier weken. In die periode kwam hij nauwelijks zijn kamer uit en was niet aanspreekbaar. Na voltooiing stuurde hij het manuscript naar de uitgever en haastte zich naar de hoeren. In zijn leven ging hij naar eigen zeggen 10.000 keer naar de hoeren, maar dit terzijde.

Slechtste boek nog geniaal

Simenon werkte eerst de personages uit. In het geval van een boek over commissaris Maigret kende hij de hoofdpersoon natuurlijk al van haver tot gort. Hij produceerde in totaal 75 Maigret-boeken en 28 kortere verhalen over de pijprokende politieman. Misschien kostte zo’n boek hem dan maar drie weken. De kwaliteit lag hoog. Als Te grijs het niveau bereikt van het slechtste Simenonboek ben ik dik tevreden.

Diverse roesmiddelen

Deze week lachte Simenons productiemodel mij verleidelijk toe. Zonder de hoeren dan, die vind ik eng. Ik had op een dag 1011 woorden geschreven, het was pas halverwege de ochtend. Als ik nu eens doorschreef zolang ik kon? Vier weken retraite was onmogelijk, maar deze dag doorgaan tot diep in nacht, gestimuleerd door diverse roesmiddelen? Schrijven kortom als een bevlogen kunstenaar in plaats van een planmatig tikkende ex-bankemployé?

Katerig en leeg

Vooral dat artiest zijn sprak me aan, even althans. Toen zag ik de schaduwkant. De superschrijfsessie zou onvermijdelijk eindigen in een kater en ik zou totaal leeggeschreven zijn. Een belangrijk deel van de opgebouwde voorsprong op de planning zou onvermijdelijk verloren gaan en ik zou opnieuw moeten opstarten. Een vervelend proces. Nee, dan was ik liever een brave ambachtsman. Ik noteerde tevreden het aantal woorden van die dag in mijn rode schriftje en sloot het Te grijs-document. Ik had nog leuke ideetjes. Die zou ik de volgende dag gebruiken. Nu was het tijd voor andere zaken.

Het reactieveld komt tevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Probleem met plaatsing? Klik de klaplijst achter Reageer als open en klik op Naam/URL. Voer je naam in en als URL: www.mn.nl. Alleen je naam komt in het reactieveld.

   

zaterdag 4 juli 2015

Kennismaking met de lezer

Het schrijven ging opnieuw voorspoedig. De weekproductie overtrof de geplande 2500 woorden, maar met minder marge dan de voorafgaande weken. De oorzaak van de vertraging lag in een confrontatie met de belangrijkste personages van de roman. Niet de hoofdpersoon, de 60-jarige Diederik, wiens neergang ik beschrijf. Evenmin zijn vrouw Claudia. Het waren de lezers, de virtuele luisteraars naar mijn monoloog die al 15.000 woorden duurt.

Leesvoer in de Seventies
Ik schreef afgelopen week onder meer een scène waarin Diederik terugkijkt op zijn studietijd in de jaren zeventig. Hij denkt na over de boeken die hij en zijn vrienden lazen, Honderd jaar eenzaamheid van Gabriel Garcia Márquez, De mandarijnen van Simone de Beauvoir,  De wegen der vrijheid van Jean Paul Sartre, On the road van Jack Kerouac. Het ritsloze nummer van Erica Young,  Meningen van een clown van Heinrich Böll, Narziss en Goldmund  van Herman Hesse. Diederik&Co verslonden deze boeken en vergaten ze nooit meer. Ongetwijfeld refereerden de gasten op Diederiks 60-ste verjaardagsfeestje verschillende keren aan deze boeken. Ze stonden bij hen allemaal nog in de boekenkast, gehavend en vergeeld.


Rolmodel voor hippies
Toen ik beschreef hoe Diederik over Hesse nadacht, begon ik automatisch uitleg te geven. Dat Goldmund leerde beeldhouwen en succesvol was in zijn werk en bij de vrouwen. Hoe hij telkens weer alles achter zich liet en op zoek ging naar nieuwe avonturen. Dat het boek uit 1930 in de jaren zeventig is herontdekt en de dolende Goldmund rolmodel werd voor de hippies en de groepen eromheen. Na een halfuur telde mijn uitleg 290 woorden. Toen pas besefte ik dat geen enkele virtuele lezer hierop zat te wachten en schrapte de alinea.

Verouderd referentiekader
De boeken die ik boven noemde, werden bekroond als meesterwerken, verschillende auteurs kregen de Nobelprijs voor literatuur. Toch roepen hun namen bij weinig mensen onder de vijftig een Aha-erlebnis op. Als ik aan dit publiek het verouderde referentiekader van Diederiks generatie wil duidelijk maken, wordt Te grijs door de uitleg veel te dik en veel te saai. De digitale editie zou linkjes hebben op iedere pagina. Een dergelijk boek moet ik niet willen schrijven.

Verjaardagscadeau
En zo ontdekte en accepteerde ik deze week  wie mijn virtuele lezers zijn. Dat zijn mensen die weten wie Márquez en Hesse zijn. Mensen die in dezelfde tijdscapsule gevangen zitten als Diederik en zijn vrienden. Die ontdekken dat de wereld niet meer de hunne is en het tij van het leven zich tegen hen heeft gekeerd. Het is goed mogelijk dat zo’n boek lezers vindt buiten de kring van zestigers. Hesse had ook nooit kunnen denken dat Amerikaanse hippies onder het genot van een dikke joint massaal zouden wegzwijmelen bij zijn verhalen. Maar allereerst probeer ik het boek te schrijven dat ik zelf cadeau had willen krijgen op mijn 60-ste verjaardag. Het verhaal van mijn eigen situatie, met humor verteld en met een positief einde.
 Het reactieveld komt tevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Probleem met plaatsing? Klik de klaplijst achter Reageer als open en klik op Naam/URL. Voer je naam in en als URL: www.mn.nl. Alleen je naam komt in het reactieveld. Het reactieveld komt tevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Probleem met plaatsing? Klik de klaplijst achter Reageer als open en klik op Naam/URL. Voer je naam in en als URL: www.mn.nl. Alleen je naam komt in het reactieveld.

zaterdag 27 juni 2015

Fikse voorsprong op mezelf


De eerste maand schrijverschap zit er op en de resultaten zijn kwantitatief boven verwachting. Reden genoeg om met u te toasten. Ik heb 14.332 woorden geschreven en loop ruim anderhalve week voor op mijn planning. En dat zonder stress, zonder kilometers te wandelen om mijn dagelijkse portie bij elkaar te sprokkelen. Ik sta op, ontbijt, lees de laatste regels van de vorige dag en ga een halfuurtje fietsen. Tijdens dat ritje dienen zich al fragmenten aan van de tekst van die dag. Op de terugweg verheug ik me erop om die te schrijven. Thuisgekomen ga ik direct aan het toetsenbord, pas later zet ik koffie.




Voorpret
Deze week had ik een scène waarop ik me extra verheugde. Ik had geschreven dat Diederik de kleding van zijn volslanke vrouw Claudia ouwelijk en suf vindt. Nu ging ik hem zelf voor de spiegel zetten. Zijn eigen kleren blijken vaal en slobberig. Ook ontdekt hij dat zijn huid vol vlekjes zit. “Gelukkig ben ik nog slank”, denkt hij. Hij trekt zijn T-shirt op en laat zijn broek zakken om zijn buik te bewonderen. Die stulpt uit, hoewel zijn gewicht hetzelfde is als toen hij van de middelbare school afkwam. Hij gaat op de rand van het bed zitten en vervalt in zelfkritische overpeinzingen.



Puisten en struikelingen
Ik had bij die spiegelscène zo´n voorpret, omdat ik vrij was in mijn doen en laten en niemand kon schofferen. Ik mag mijn alter ego indien nodig smerige puisten geven, laten stinken uit zijn mond, laten struikelen over iedere dorpel. In het geval van zijn collega Iris of zijn echtgenote Claudia vind ik dat moeilijker, zoals ik in blog 2 (Ze ruikt naar bloemenhoning) uiteenzette. Ik kreeg hierop twee reacties, een ontkennende en een accepterende.


Boetserend godje
Margot Taal haakt in op mijn opmerking dat ik met Claudia geen emotionele band heb, ik ken de vrouw nog niet goed. Margot verbaast zich daarover: “Je hebt in het echte leven een echtgenote met wie je een sterke emotionele band hebt. Neem die als model en voilá.” Cécile Sanders adviseert me om gewoon los te gaan en “als een klein godje mijn eigen universum te boetseren”. Er zal onvermijdelijk een gelijkenis zijn met bestaande personen en gebeurtenissen. Immers: “Hoe gek je het ook verzint, de werkelijkheid blijkt vaak nog veel gekker”.

Het reactieveld komt tevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Probleem met plaatsing? Klik de klaplijst achter Reageer als open en klik op Naam/URL. Voer je naam in en als URL: www.mn.nl. Alleen je naam komt in het reactieveld. Het reactieveld komt tevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Probleem met plaatsing? Klik de klaplijst achter Reageer als open en klik op Naam/URL. Voer je naam in en als URL: www.mn.nl. Alleen je naam komt in het reactieveld.

zaterdag 20 juni 2015

Een personage herrijst uit de dood

De woorden die we schrijven, wellen op in onze geest. We hebben weinig greep op de kwaliteit en de kwantiteit van de stroom. Duidelijk is dat onze fantasie beperkt is. De werkelijkheid staat model, de gebeurtenissen die we meemaken, de mensen in onze omgeving. Daarom zie je in veel boeken de disclaimer dat iedere gelijkenis van de geschetste personen en situaties met de werkelijkheid op toeval berust. Dat voorkomt juridische problemen. Tegenover gegriefde echtgenotes, vrienden en collega’s klinkt zo’n voorbehoud natuurlijk zwak.

Eenzaamheidsrisico
Om het schrijversbestaan niet te eenzaam te maken, houd ik voortdurend rekening met eventuele fallout van mijn tekst. Zodra een personage teveel lijkt op iemand uit mijn omgeving, plak ik baarden en snorren, verf haren of geef mensen kleren aan die ze nooit zouden dragen. Helaas heb je vaak niet meteen in de gaten op wie je een scène modelleert.


Triest afscheid
Zo beschreef ik deze week de crematie van een oude vriend van Diederik. Op de foto zie je dat ik research heb gedaan naar het afscheid en verdrietverwerking. Het werd een heftige scène. De man, slachtoffer van een uitgesproken nare aandoening, had geen vaste partner en geen kinderen. Behalve de buurvrouw was er in de afscheidsruimte alleen een groepje oude vrienden, die hem al jaren uit het oog waren verloren. De begrafenisondernemer vergiste zich in de naam van de dode. Er was geen koffie met cake, laat staan drank, om financiële redenen.

Onverwachte terugkeer
Ik moet zeggen dat ik de ogen amper droog hield terwijl ik zat te tikken. Ineens ging de telefoon. Meteen toen ik de stem hoorde, besefte ik wie model had gestaan voor de hoofdpersoon in de scène. Wat moest ik zeggen. Ik vroeg me net af hoe het met je ging? Terwijl ik zijn stoffelijke resten net met muzikale begeleiding achter een gordijn had laten verdwijnen. Ik stond met de mond vol tanden. Tenslotte zei ik: “leuk dat je belt. Ik zat net aan je te denken.”

Het reactieveld komt tevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Probleem met plaatsing? Klik de klaplijst achter Reageer als open en klik op Naam/URL. Voer je naam in en als URL: www.mn.nl. Je Alleen je naam komt in het reactieveld.

zaterdag 13 juni 2015

Ze ruikt naar bloemenhoning


Dat schrijversleven is zo kwaad nog niet. Ik heb voor de tweede week de planning van 500 woorden per werkdag gehaald, zonder veel te hoeven lopen. Uitgeprint zijn het ongeveer tien kantjes A4. Volgens mij zitten er heel aardige tekstjes bij.

Houten klazen
Schrijven is een soort reis voor alleengaanden. Het programma is bekend, maar van de medereizigers heb je nog maar een schematische indruk. Tijdens de reis moeten het levende mensen worden. In het vorige boek hadden Cécile en ik een hoofdpersoon die niet tot leven kwam, Amalia. We hebben haar muziek laten maken, laten mediteren, haar opgevoerd in sexy kleertjes. Hoewel ze het middelpunt was van diverse dramatische gebeurtenissen, heeft geen enkele lezer iets over haar gezegd. Als ze haar op straat waren tegen gekomen, hadden ze haar niet herkend. Ze bleef een houten klaas.    


Vooral chagrijnig
Wil je een personage tot leven brengen, dan moet je er een emotionele band mee opbouwen. Er moet vroeg in het verhaal een vonk overspringen. In Te grijs is dat al gebeurd met de hoofdpersoon, de zestigjarige Diederik. Alles wat hij doet is een feest der herkenning, Logisch, want hij is vooralsnog een herkenbare versie van mijzelf. Met zijn echtgenote, Claudia, heb ik nog weinig, ze is vooral chagrijnig. Waarom Diederik van haar houdt, is mij nog niet duidelijk.  

Een heerlijke collega
Dan is er een derde personage, collega Iris. Ze is hardwerkend, heeft drie kinderen en ziet er goed uit, dat wist ik toen ik begon te schrijven. Er ontstaat tussen haar en Diederik een verliefdheid, die overigens op niets uitloopt. Toch moet er een vonk overspringen tussen haar en Diederik en tussen haar en mij. Dat gebeurde eergisteren. Ik beschreef hoe ze bij een vergadering naast Diederik komt zitten en ineens wist ik dat ze naar bloemenhoning rook. Die had ik toevallig in huis, dus ik rook aan het potje voor de realitiy check. Inderdaad, zo was haar geur. Een heerlijke vrouw, die Iris, ik wil haar graag beter leren kennen. Gelukkig wil Diederik dat ook.  
Het reactieveld komt tevoorschijn als je klikt op Opmerkingen. Probleem met plaatsing? Klik de klaplijst achter Reageer als open en klik op Naam/URL. Voer je naam in en als URL: www.mn.nl. Alleen je naam komt in het reactieveld.

zaterdag 6 juni 2015

Bijna gestrand op de tweede zin


Vorige week legde ik in dit blog mijn ambitieuze productieplanning vast. Natuurlijk was ik bang voor schrijfkramp. Ik had gelukkig al de eerste zin, over de hoofdpersoon die een spoortje bloed ontwaart in de wc-pot. De tweede zin ligt dan voor de hand: Diederik belde meteen de dokter. Hij als 60-jarige weet immers maar al te goed dat bloed in de poep leipe shit is. Van de andere kant: het is een paar keer eerder gebeurd en Diederik wil het gezellig houden. Bovendien moet hij het verontrustende nieuws aan zijn vrouw Claudia vertellen, die scène heb ik al ingepland.



Persers en lopers
En daar zit ik dan met mijn laptop aan de keukentafel op de eerste dag van mijn schrijversbestaan. Wat nu? Er zijn twee types schrijver: de persers en de lopers. De eerste rammen net zo lang op hun toetsenbord tot ze de tweede zin hebben. Desnoods tikken ze honderd varianten. Ik denk dat veel lezers van dit blog tot dat energieke type behoren.
  
Eerst genieten
Zelf behoor ik tot de lopers, een wat gemakzuchtiger literair ras. Als ik vastzit, ga ik wandelen, liefst een vaste route. De eerste vijf minuten denk ik bewust niet aan de tekst. Ik kijk naar de voorbijgangers, bewonder bloeiende planten en geniet van de eventuele zon. Dan, op een vooraf bepaald punt, herhaal ik mijn laatst regel. Meestal hardop en daar moet ik mee oppassen. Niet iedereen hoeft te weten wat ik op de wc doe.
 
Probleem weggepoetst
Daar zat ik dus al meteen vast met mijn verhaal. Natuurlijk krijgt Diederik kanker, maar als ik dat in mijn tweede zin al uitschreeuw, legt de lezer het boek weg. Fuck man, weer zo’n verhaal over kanker en dat de zieke er bewuster door is gaan leven. Meer oog heeft gekregen voor waar het echt om gaat. Jakkes! In mijn boek komt van alles voor, maar het hoofdthema is de liefde. Ik stond van de tafel op om mijn wandelschoenen aan te trekken, maar besefte ineens dat de tweede zin voor de hand lag: hij borstelt het streepje rood zorgvuldig weg. Toen kwam alles op gang en kon ik drie uur later de pc uitzetten met 513 woorden op de dagteller.

Om reacties te zien klik op Opmerkingen onderaan de tekst. Wil je een reactie achterlaten, klik dan de klaplijst achter Reageer als open en klik op Naam/URL. Voer je naam in en als URL: www.mn.nl. Alleen je naam komt in het reactieveld.